Bir Site

Etiket: Öykü

  • Çocuk ve ergenlere uygulanan psikolojik test ve ölçekler nelerdir?

    Psikolojik test ve ölçekler kullanılarak kesin tanı konulamaz. Ancak bu test ve ölçekler aracılığıyla bazı sonuçların elde edilmesi kolaylaşmakta ve bu testlerin sonuçlarına dayanarak tedavi planı oluşturulabilmektedir. Her yaş grubuna uygulanan test ve ölçekler farklıdır. Ancak bazı test ve ölçekler her yaş grubundan bireye uygulanabilmektedir. Danışana hangi test ve ölçeklerin uygulanacağına psikiyatrist veya psikolog bireyin sorunlarına göre karar vermektedir. Test ve ölçeklerin yorumlanması da uzmanlık gerektirmektedir. Test sonuçlarının doğru yorumlanabilmesi tedavinin gidişatı açısından son derece önem teşkil etmektedir.

    Çocuk ve Ergenlere Uygulanan Bazı Psikolojik Test ve Ölçekler ve Kullanım Amaçları

    WİSC-R ZEKÂ Testi: 1939 senesinde David Wescler tarafından hazırlanan bir testtir. Önceleri sadece yetişkinlerde zekâ düzeyini belirlemek amacıyla kullanılan bu test daha sonra çocuklara uygun şekilde yeniden düzenlenmiştir. Testin hem çocuk ve ergenler için hem de yetişkinler için kullanılan versiyonları mevcuttur. 6-16 yaş aralığında bulunan çocuk ve ergenlere uygulanmaktadır. Uzman eşliğinde uygulanan bu testin uygulama süresi 1 ile 1,5 saat aralığındadır. WİSC-R Zekâ Testi, kendi içerisinde iki ana bölüme ayrılmaktadır. Her iki ana bölümde de 6’şar adet test mevcuttur. Bu testin kullanılma amacı; Bireylerin zihinsel performans seviyelerini belirlemektir.

    Tematik Algı Testi (TAT): TAT testi, 20 adet farklı resmin yer aldığı kartlardan oluşan, kadın ve erkek danışanlara farklı kartların gösterildiği bir testtir. Test, 10 yaş ve üzeri her bireye uygulanabilir. TAT testinin kullanım amacı; bireyin, temel ihtiyaçlarını, savunma mekanizmalarını, otorite figürleriyle olan ilişkisini, yaşamına hâkim duygularını, kaygılarını ve kişilik özelliklerinideğerlendirebilmektir.

    Luısa Düss Psikanalitik Öykü Tamamlama Testi: Çocukların anlayabileceği nitelikte 10 adet öykünün yer aldığı projektif bir testtir. Testin uygulandığı çocuğun bu on adet öyküyü aklına ilk geldiği şekilde tamamlaması istenir. Çocuğun öyküyü tamamlaması istenir. Çocuğun öyküleri tamamlarken verdiği cevaplardan çocuğun yaşadığı kompleksler testi uygulayan uzman tarafından saptanmaya çalışılır.

    Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE): AGTE ölçeği 0-6 yaş aralığında bulunan çocukların gelişimsel süreçlerini değerlendirmek amacıyla çocuğun bakımından sorumlu kişiye uygulanan bir ölçektir. Ölçek sonucunda çocuğun; Kaba Motor, İnce Motor, Sosyal Beceri ve Öz Bakım ve Dil Gelişimi açısından gelişim süreçlerinin normal olup olmadığı değerlendirilir.

    Beier Cümle Tamamlama Testi: Testin, A ve B şeklinde iki formu bulunmaktadır. Beier Cümle Tamamlama Testi A Formu, 8-16 yaş aralığında bulunan bireylere uygulanmaktadır. 56 eksik cümlenin tamamlanmasını içeren bu testte amaç; danışanın eksik cümleleri tamamlarken kullandığı cümlelerden kişinin geleceğe ilşkin tutum ve beklentilerini, aile bireylerine karşı tutumunu, kişinin kaygılarını ve beklentileri hakkında bilgi almaktır.

  • Lenf bezi büyümeleri

    ÇOCUKTA LENF BEZİ BÜYÜMESİ;

    Öyküde lenfadenopatinin ne zamandır mevcut olduğu, giderek büyüyüp
    büyümediği, ateş, boğaz ağrısı, öksürük, terleme, eklem ağrısı, döküntü, kolay morarma,
    burun kanaması, kilo kaybı olup olmadığı sorulmalıdır. Ayrıca ilaç kullanımı, aşı öyküsü,
    hayvan ısırığı, hastalarla temas öyküsü, seyahat öyküsü, çiğ süt ve süt ürünleri kullanımı
    mutlaka sorgulanmalıdır.

    Fizik Muayene: Lenfadenopati nedeniyle getirilen hastaların genel sistemik muayenesi
    mutlaka yapılmalıdır. Lenfadenopatinin lokalize yada yaygın olup olmadığı, sayısı,
    büyüklükleri, kıvamı, mobil olup olmadığı ve enflamasyon bulgularının varlığı araştırılır.
    Ayrıca özellikle olası eşlik edebilecek olan döküntü, ikter, peteşi, ekimoz ve
    hepatosplenomegali varlığı araştırılmalıdır.

    Laboratuvar: Lenfadenopati ile başvuran çocuklarda tam kan sayımı ve periferik yayma
    değerlendirmesi ilk yapılacak laboratuvar incelemesidir ve tanı ve ayrıcı tanıda oldukça
    değerlidir. Pansitopeni, lösemi ve nöroblastom gibi maliğn hastalıklar seyrinde görülebileceği
    gibi sistemik viral ve bakteriyel enfeksiyonların seyrinde de saptanabilir. Beyaz küre
    yüksekliği ve sola kayma bakteriyel enfeksiyonlarda görülürken, lenfomonsitoz EBV, CMV,
    toksoplazmozis gibi sistemik enfeksiyonlar yanında lösemilerde de görülebilir.
    Eritrosit sedimantasyon hızı ve CRP özellikle tüberküloz, kollajen doku hastalıkları ve
    maliğnitelerde çok yüksek olarak saptanır. Kan biyokimyasında karaciğer fonksiyon
    testlerinde yükselme infeksiyöz mononükleozu, ürik asit artışı maliğn hastalığı işaret edebilir.
    Radyolojik olarak direk grafiler ve ultrasonografi ilk değerlendirmede yararlanılan
    görüntüleme yöntemleridir. Lenfadenopatili hastalarda öykü ve fizik muayene ile bir
    yönlendirme olamamış ise olası mediastinal lenfadenopati veya kitle şüphesi ile iki yönlü
    akciğer grafisi mutlaka çekilmelidir. Ultrasonografi lenf nodları hakkında ayrıntılı bilgi verir.
    Etraf dokularla ilişkisi, sayı ve boyutları, hilus yapısının korunup korunmadığı, apse gelişip
    gelişmediği özellikle araştırılır. Olası bir hepatosplenomegali ve lenfadenopati açısından
    batın ultrasografisi yapılır.

    Serolojik çalışmalardan öncelikli olarak CMV, EBV, toksoplazma için testler istenir. Olguya
    göre karar verilmek üzere kedi tırmığı hastalığı, tularemi, HIV, HHV-6, brusella gibi ajanlar
    için tetkikler istenebilir. Deri testlerinden PPD, özellikle akciğer grafisinde anormal görünüm
    saptanan hastalarda istenmelidir.

    Kemik iliği aspirasyon/biyopsisi: Tüm lenfadenopati olgularında yapılmaz ancak aşağıdaki
    durumlarda mutlaka değerlendirilmelidir:

    – En az 2 aydan beri giderek büyüyen lenfadenopati
    – Kilo kaybı
    – Kemik ağrıları
    – Hepatosplenomegali
    – Maksiller/mandibular kitle
    – Retroorbital kitle
    – Batında kitle
    – Anemi, trombositopeni, blast
    – Akciğer grafisi anormal ise
    – Supraklavikular LAP varsa

    Biyopsi: Lenfadenopati nedeni saptanamaz ve patolojik boyutlarda olmaya devam ederse,
    aspirasyon olası bir lenfomayı göstermede yetersiz kalacağı ve boşuna zaman kaybına
    neden olacağı için tercihen eksizyonel biyopsi yapılması önerilir. Aşağıdaki durumlarda
    biyopsi endikasyonu vardır:

    – Sürekli ve açıklanamayan ateş, kilo kaybı ve gece terlemelerinin eşlik etmesi
    – Sert, ağrısız ve çevre dokuya fiske olması
    – Uygun antibiyotik tedavisine rağmen lenf nodunun büyümeye devam etmesi veya
    yenilerinin ortaya~Lenf nodunun büyümesine lenfadenomegali, lenf nodu boyutu ve yapısının bozulduğu tüm
    lenf bezi hastalıklarına ise lenfadenopati adı verilir. Bunun dışında lenf nodunun
    inflamasyon bulguları ile birlikte (ağrı, şişlik, kızarıklık, ısı artışı) büyümesine lenfadenit
    denir. Çocukluk çağında supraklavikuler bölgede 0,3 cm, aksiler, epitroklear, oksipital,
    postaurikuler bölgede 0,5 cm, servikal bölgede 1 cm, inguinal bölgede ise 1,5 cm,
    abdomende 2 cm ve mediastende 1,5 cm büyüklüğe kadar normal kabul edilebilir.

  • Çoçuk sağlığının önemi

    Çocuklarımız geleceğimiz ve gözbebeğimizdir, onların sağlıklı olması, bizlerin, ailelerin ve ülkenin sağlıklı olması demektir. Bir ülkenin en önemli gelişmişlik göstergesi bebek ölüm hızı ve çocuk ölüm hızının düşük olmasıdır.

    Sağlık herkes için fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik hali demektir. Çocuklarda özellikle sağlığın desteklenmesi ve geliştirilmesi önemlidir.

    Çocuk sağlığını izlemenin amaçları; hastalık ve sakatlıkları önlemek, hastalıkların erken tanı ve tedavisini sağlamak ve çocukların yetişmesi konusunda aileye destek vermektir.

    1. Hastalıkların önlenmesi için; büyüme ve gelişmensin izlenmesi, yaşa uygun beslenmenin sağlanması, aşılama ve sağlık eğitimidir.

    2. Hastalıkların erken tanısı ve tedavisinde ailenin verdiği öykü, çocuğun ayrıntılı fizik muayenesi ve sağlıkla ilgili taramalar önemlidir.

    3. Çocuğun sağlıklı yetişmesi konusunda aileye destek, sağlık eğitimi, çocuk yetiştirilmesi konusunda danışmanlık yapmak ve aile planlaması konusunda danışmanlık yaparak ve bakımın sürekli olması sağlanarak yapılır.

    Çocuk sağlığı izleme basamaklarında neler yapılmaktadır ;görüşme ve öykü, aile, çevre, çocuk ilişkisi gözlemi, fizik muayene, gelişimin değerlendirilmesi, taramalar, aşı, sağlık eğitimi ve danışmanlık, annenin soruları ve özetleme ve randevu belirlenerek aile bir sonraki görüşmeye davet edilir.

    1. Görüşme ve öykü aşamasında; ayrıntılı prenatal, natal ve soy geçmiş öyküsü, motor-mental gelişim, boy ve kilo artışındaki takipler, beslenme, aşı, uyku, gelişim

    basamakları ve ev ortamı önemlidir. Ayrıca son başvurudan itibaren yaşanan gelişmelerin öyküsü önemlidir.

    2. Gözlem aşamasında; anne, baba ya da çocuğa bakan kişi ve çevre ile ilişkisi, emzirme durumu, biberon, emzik ve kundaklama gibi yanlış uygulamalar, bakımsız bebek, ilgisiz anne, bebeğe sert tavırlar veya şüpheli lezyonlar gibi çocuk ihmali yada istismarı değerlendirilir ve çocuğun genel durumu değerlendirilir.

    3. Fizik inceleme aşamasında; her ziyarette ayrıntılı, tam bir fizik muayene, her kontrolde boy, ağırlık ve en az iki yaşına kadar baş çevresi takibi ve büyümenin değerlendirilmesi, bir yaşından başlanarak kan basıncı ölçümü yapılır. Konjenital anomaliler, büyüme gelişme geriliği, gelişimsel kalça displazisi, kalp anomalileri, inmemiş testis, umbilikal ya da inguinal herni, gibi hastalıkların erken dönemde tanısının konulması açısından dikkatli ve ayrıntılı bir fizik inceleme şarttır. Bu açıdan hekimlerin ayrıntılı incelemesini sabırla beklemek gerekir.

    4. Değerlendirme aşamasında; Çocuğun sağlık durumu, fiziksel ve nöromotor gelişimi, psikososyal sağlığı değerlendirilerek dosyaya kayıt edilir.

    5. Taramalar aşamasında; Rutin taramalar olarak yapılan öykü, gözlem, fizik muayene, laboratuvar tetkikleri, görme ve işitme değerlendirmesi yapıldıktan sonra, aile öyküsü, etnik köken, yaşadığı coğrafik koşullar göz önünde tutularak ek taramalar yapılmalıdır.

    Prof. Dr. Duran Canatan

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Kan Hastalıkları ve Genetik Hastalıkları Uzmanı