KAZA NEDİR ?
Önlenebilir nedenlere bağlı olarak gelişen ve kötü sonuçlanan olaylara 'kaza'' diyoruz. Kaza yaşamın her anında oluşabiliyor. Ölümle sonuçlanan kazaların % 25'i , ne yazık ki en güvenli yaşam alanımız sayılan evlerde meydana geliyor.
Ev kazaları neden olur ?
Yaralanma ve ölümle sonuçlanan ev kazalarının nedenleri şöyle sıralanabilir :
Düşmeler, çarpmalar
Kesikler
Katı cisimlerle boğulma, tıkanma
Suda boğulma
Zehirlenme
Yanıklar
Elektrik çarpması
Ateşli silahlar
Verilere göre ; tüm yaralanmaların % 54 ünü ev kazaları oluşturuyor. Kaza nedeniyle ölümlerin ¼ i evlerde meydana geliyor.
DÜŞME- ÇARPMA
Düşme ya da çarpma sonucu yaralanmalara yol açan etkenler :
-Merdivenler
-Mobilyalar
-Pencereler
Çocukları düşme ya da çarpmaya bağlı yaralanmalardan korumak için:
Sandalye ve diğer mobilyaları pencereden uzak tutun.
Pencerenize koruyucu parmaklık takın.
Emekleme ve yeni yürüme döneminde çocuğunuzu merdivenlerden uzak tutun.
Bebeğin yattığı yerden düşmesini önleyecek yöntemler bulun.
Evdeki sert köşelere yastık bağlayın.
Evde alacağınız basit önlemlerle bebek, çocuk ve yaşlıların yaralanmalarını önleyebiliriz.
KESİKLER
Çocukların sık yaşadıkları bir yaralanma biçimi de kesiklerdir. Kesikler üç nedene dayanır:
Çakı, makas, jilet gibi cisimler
Cam vebardak kırıkları
Keskin kenarlı eşya ve oyuncaklar
Önlemler
Çocuklarınızı kesik yaralarından korumak için:
Bıçak, makas, jilet gibi kesici cisimleri ortada bırakmayın.
Bıçakları mutfakta dahi kapalı dolaplarda tutun
Kırılabilecek cam eşyanın sivri, keskin kenarlarını tehlikeli durumdan çıkarın.
Keskin uçlu oyuncak vermeyin, kırık oyuncakları atın.
Çocuk acil servislerine başvuru nedenlerinin % 36 sını, bebek ve çocukların düşme sonucu yaralanmaları ve boğulmalar oluşturuyor.
BOĞULMALAR
Boğulmalar katı cisimlerin nefes borusunu tıkaması veya suda boğulmalar olarak gerçekleşiyor.
Boğulmaya yol açan etkenler:
Tıkanmayla boğulma
Çocukların ağızlarına aldıkları cisimler
Kuruyemiş
Mısır
Şeker
Sosis
Toplu iğne
Mücevher
Düğme, boncuk
Tespih tanesi
Suda boğulma
Evdeki sular
İçi su dolu küvet
İçinde su bulunan kova ve leğen
Acil sağlık ve ambulans hizmetlerine başvurularda bebek ve çocukların % 79 unu ev kazaları ve yaz döneminde yaşanan boğulmalar oluşturuyor.
Çocukların evde boğulmalarını önlemek için:
Boğaza kaçabilecek cisimleri ortada bırakmayın.
Kovada, leğende, küvette su bırakmayın.
Çocuğunuzu yıkanma sırasında yalnız bırakmayın. Kapıya veya telefona bakmak için bile yanından ayrılmayın.
Bebeklerin iki parmak suda boğulabileceklerini unutmayın.
Yaz aylarında ev dışında çocuklarınızı havuz ve deniz kenarına maruz bırakmayın.
Küçükler , ıslak zeminde kayıp suya düşebilirler.
Su altında sadece 2 dakika kalan çocuk bilincini yitirebilir ve kalıcı beyin hasarına maruz kalabilir.
Evde kuyu varsa, üstünü güvenli bir şekilde kapatın.
ZEHİRLENME
Evdeki zehirlenme etkenleri şunlardır:
Gıda zehirlenmesi
İlaçlar
Kimyasal maddeler
Temizlik malzemeleri
Soba ve ocak gazları
Zehirlenmeleri önlemek için :
Tarihi geçmiş gıdaları tüketmeyin
Tarihi geçmiş gıdaları atın
Doktora danışmadan ilaç kullanmayın
Kimyasal maddeleri ve temizlik maddelerini çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklayın. Bu tür maddeleri kendi kaplarında tutun
Kimyasal maddeleri ve temizlik maddelerini su, süt veya meşrubat şişesine koymayın.
Böcek veya fare zehirlerini çocukların evde bulunmadığı zaman kullanın.
Evde zehirli bitki bulundurmayın.
Soba borularını , bacanızı temiz tutun, her yıl temizleyin.
Sobadan kaynaklanan hava kirliliğini gidermek için odanızı havalandırın.
Bebek ve çocukların etkilendiği ev kazalarının % 34 ünü zehirlenme ve yanıklar oluşturuyor.
İlaçları çocuklarınızdan uzak tutunuz.
YANIKLAR
Çocukların en çok yaşadıkları kazalardır.
Çocukları yanma ve haşlanmadan korumak için :
Çocuğunuzu soba yanında bırakmayın
Ulaşılabilecek yerde, içinde sıcak su olan kap,çaydanlık,tencere,fişe takılı ütü bulundurmayın.
Masada, ocakta, tencerenin ,tavanın sapını içe dönük tutun.
Ortada kibrit ve çakmak bırakmayın.
Sigara kullanmayın. Yatarken kesinlikle içmeyin.
Yemeklerini ve biberonlarını mikrodalga ısıtmayın.
* Banyo suyunu çok sıcak yapmayın.
ATEŞLİ SİLAHLARA
Ateşli silahla yaralanma çok zaman ölümle sonuçlanabiliyor.
Çocukları ateşli silahlardan korumak için :
Ateşli silahı boş bırakmayın. Emniyetini sürekli kapalı tutun.
Silahları çocukların erişemeyeceği kilitli bir yere koyun.
Mermileri ayrı olarak saklayın.
Silahınızı çocuğunuzun yanında temizlemeyin.
ELEKRİK ÇARPMASI
Bebek ve çocuklar için yapılan acil çağrıların % 6 sını elektrik çarpmasından yaralanmalar oluşturuyor.
Çocukları elektrik çarpmasından korumak için :
Evde açık priz bırakmayın
Evde açık elektrik kablosu bırakmayın
Çocukları elektrikli ev aletlerinden uzak tutun
Mümkünse prizleri küçüklerin erişemeyeceği yerlere koyun.
Elektrik çarpması halinde, önce sigortayı kapatın. Sonra çocuğunuza dokunun.
Vakit kaybetmeden hastaneye götürün
Elektrikli cihazları kendiniz onarmaya kalkışmayın.
Ampul değiştirirken sigortadan elektriği kesin.
Telli sigortaya kalın tel bağlamayın.
Unutmayın, ev kazaları genellikle:
Yoğun olduğunuzda
Kafanız başka şeylerle meşgul olduğunda
Mutfak kalabalık olduğunda
Çok acele ettiğinizde meydana gelir.
İLK YARDIM
Yangınlarda
Durun, yere yatın, yuvarlanın
Yanan binaya kesinlikle girmeyin
Kesiklerde
Kesik yere elinizle ( hiç kaldırmadan ) 5 dakika baskı yapın.
Yarayı antiseptik sıvı ile yoksa su ile yıkayın.
Pamuk kullanmayın
Elektrik çarpmasında
Sigortadan elektriği kesin
Kalın tahta veya gazete destesi üzerine basarak ve ahşap sopa kullanarak akıma kapılan kişiyi çekin.
Kimyasal ( çamaşır suyu v.b ) zehirlenmelerinde :
Kusturmayın.
Ağızdan bir şey vermeyin.
Ağzını ve çevresini yıkayarak temizleyin.
Her türlü kazada ilk müdahale ile birlikte en yakın sağlık kurumuna ulaşın.
Etiket: Boğulma
-
Ev kazaları
-
Çocuklarda kasık bölgesi hastalıkları
Kasık Fıtığı (İnguinal Herni)
Çocuk cerrahisinde en sık karşılaşılan sorunların başında kasık fıtıkları gelir. Çocuklarda kasık fıtığı görülme sıklığı %1-4 arasındadır. En sık 0-2 yaş grubunda görülmekle beraber her yaşta ortaya çıkabilir. Prematürelerde bu oran %30- 40’lar civarına tırmanır. Çocukluk çağı fıtıklarının%60-65’i sağ tarafta, %25-30’u sol tarafta, %10-15’i ise çift taraflı görülür. İkiz çocuklardan birisinde, kardeşlerde ve/veya aile bireylerinde fıtık öyküsü varsa çocukta kasık fıtığı görülme oranı artar (%12).
Çocuklardaki kasık fıtıkları ile erişkinlerde karşılaşılan kasık fıtıklarının oluşma mekanizması birbirinden farklıdır. Çocuklarda görülen kasık fıtıkları, “procesus vaginalis” adı verilen karın içerisinden kasığa kadar uzanan periton (karın zarı) cebinin açık kalması veya zayıf kapanması sonrası herhangi nedenle açılarak karın içerisinde yer alan yapıların (bağırsaklar, kızlarda yumurtalık ve tüpler gibi) kasık içerisine girmesiyle oluşur. Buna “indirekt herni” adı verilir. Erişkinlerde görülen direkt herni ise çocukluk çağında çok nadir olup genellikle ergen çağlarda sportif aktiviteler, ağır kaldırma gibi zorlanmalar sonrasında ortaya çıkabilir.
Çocukluk çağı fıtıklarında en önemli komplikasyon boğulma (inkarserasyon, strangülasyon) olarak ifade edilen, fıtık kesesi içine giren karın içi yapıların burada sıkışarak dolaşımının (kan akımının) bozulması sonucunda nekroz gelişmesi ve kayıplarıdır. Fıtık boğulması zamanında tanınmaz ve acil olarak tedavi edilmezse fıtık kesesi içindeki yapı bağırsak ise bu yapının nekroz sonrası delinmesine, kızlarda kese içerisinde yer alan yumurtalığın kaybına kadar giden sorunlara yol açabilir. Erkek çocuklarda fıtık boğulması dolaylı olarak aynı taraftaki testisi de etkileyerek testiste de arzu edilmeyen ikincil etkilere ve hatta testis kaybına kadar ilerleyen ek problemlere de yok açabilir. Fıtık boğulması en sık 1 yaş altı hastalarda görülür (%10-12); geç kalınması halinde bu komplikasyona bağlı ölüm oranı %4 gibi yüksek orandadır. Oysa fıtık bu komplikasyonun gelişmesine olanak vermeden elektif koşullarda cerrahi olarak tedavi edildiği durumda ölüm oranı sıfırdır.
Çocuklarda kasık fıtığının ilk belirtisi özellikle ağlama ıkınma sırasında kasık bölgesinde beliren şişkinliktir. Bu yakınma doğumdan itibaren (özellikle prematürelerde) olabileceği gibi daha sonraları da ortaya çıkabilir. Şişkinlik karın içi organlarının (genellikle ince bağırsaklar, kalın bağırsak, omentum, apendiks, kızlarda yumurtalıklar) fıtık kesesi içine girmesi sonucu oluşur. Şişlik sürekli değildir. Fıtık kesesi içerisine giren organların karın içerisine dönmesi ile kaybolur, ıkınırken ya da ağlarken tekrar belirginleşir. Fıtığın şişmesi ağrılı bir durum değildir. Yani fıtık normalde ağrı yapmaz. Ancak, fıtık boğulması olarak ifade edilen durum son derece ağrılıdır; çünkü fıtık kesesi içerisine giren yapılarda dolaşım bozukluğu ortaya çıkmıştır. Fıtığın boğulması halinde şişliğin üzeri kızarır, ödemlenir (portakal kabuğu gibi görünüm alır). Çocuk sok huzursuzdur, ağlar ve hatta kusar. Bu durumda acilen uygun tedavi uygulanmalı, deneyimli bir çocuk cerrahı tarafından fıtık redükte edilmeye çalışılmalıdır. Başarısız olunduğu durumda organ kaybını önlemek amacı ile acil cerrahi girişim gerekir. Bazen fıtık ilk olarak boğulma ile kendisini belli edebilir; bu tahmin edilebileceği üzere aile için son derece travmatik bir başvuru süreci nedeni olabilir.
Yukarıda özetlenmeye çalışılan nedenlerden ötürü, çocuklarda kasık fıtıkları tanı konduktan sonra mümkün olan en kısa süre içerisinde (acil değil) ameliyat edilmelidir. Bu tip ameliyatlar planlı ve günübirlik olarak gerçekleştirilmektedir. Diğer bir deyişle, hasta planlı olarak hastaneye davet edilmekte, ameliyat sonrasında ise 2-3 saat gözetim altında kaldıktan sonra tekrar evine geri dönmektedir. Böylelikle çocuk kendi ortamından fazla uzaklaşmadan, hastane ortamından mümkün olan en kısa sürede uzaklaşarak günlük aktivitesine geri dönmektedir. Ameliyat sonrasında hemen her hasta en kısa sürede ayağa kalkar ve şaşırtıcı bir hızla günlük yaşamına geri döner.
-
Çocuklarda kasık fıtığına farkındalık
Çocuklarda kasık fıtığı yetişkinlerden farklıdır;
Kasık fıtığı çocuklarda %1-5 oranında görülür. Erkeklerde kızlara göre 6 kat daha sık görülen kasık fıtığı, hastaların % 60’ında sağ, %40’ında sol ve %10’un da ise her iki taraflı görülür. Erken doğan veya düşük doğum kilolu bebeklerde fıtığa çok daha sık rastlanır. Tek taraflı fıtıklarda ilerleyen zamanlarda diğer kasıkta fıtık görülme ihtimali vardır. Bu olasılık erkek çocuklarda daha az, kızlarda ise daha fazladır.
Kız bebeklerde kasık fıtığı ve hidrosel çok ender görülür. Erkek bebeklerinkine benzer bir kasık kanalı kız bebeklerde de vardır ve kapanmayabilir. Dışarı fırlayan organ çoğunlukla barsak değil yumurtalıktır. Anneler çoğu zaman kasıktaki şişliğin içinde bir fındık gibi hissedilen yumurtalığın farkına varırlar.Çocuklarda kasık fıtığı nasıl farkedilir;
Ailelerin çoğu; çocuğun ağlama veya ıkınma sırasında kasık bölgesinde oluşan şişlik şikayeti ile hekime başvururlar. Bazı hastalar ise kasık bölgesinde oluşan şişlik, safralı kusma, kaka yapamama gibi fıtık boğulması belirtileri ile başvururlar.Çocuklarda kasık fıtığı tanısı;
Kasık fıtığı tanısı kasıkta şişliğin tespiti ile konur. Skrotal tip fıtıklarda şişlik yumurtanın yanına torbaya kadar iner.Çocuklarda kasık fıtığı tedavisi;
Çocuklarda kasık fıtığının nedeni gelişimsel bir artık olduğu için kendiliğinden iyileşme olasılığı yoktur. Fıtık tanısı konulan hastaya en kısa süre içerisinde fıtık ameliyatı planlanarak yapılmalıdır. Çocuklardaki kasık fıtığı hem oluşumu hem tipi hem de onarım tekniği olarak yetişkinlerden farklılık gösterir. Bu nedenle ki sizin için değerli olan Çocuğunuzun ameliyatını Çocuk Cerrahisi Kliniğinde Yetişmiş Çocuk Cerrahisi Uzmanına yaptırmak altın standartdır. Aynı zamanda Kasık Fıtığı onarımı çocuk cerrahlarının en sık yaptığı ameliyattır. 2.5kg. altında ve ameliyata mani olacak enfeksiyon gibi durumlarda en uygun şartlar oluşuncaya kadar hekim gözetiminde olmalıdır. Planlanmış fıtık onarımı sırasında komplikasyon oranı da oldukça düşüktür.Çocuklarda kasık fıtığı tedavisi yapılmazsa;
Ancak kasık fıtığı nedeniyle oluşabilecek sorunlar içinde en önemlisi “boğulma” yani dışarı çıkan organların karın içine geri dönmemesidir. Boğulma riski yaşla paralel olarak azalır. İlk 6 ayda %30’larda olan oran 8 yaş üstünde %1’e kadar iner. Boğulmuş hernilerde fıtık kesesi içerisinde bulunabilen bağırsak kesiminde tıkanma olabilir. Böyle durumlarda safralı kusma ve karın şişliği oluşur. Boğulmuş ve redükte edilemeyen (fıtık içeriğinin elle yapılan müdahale ile içeri itilemediği) veya boğulmanın üzerinden 6 saati aşkın bir sürenin geçmiş olması durumlarında acil ameliyat gerekir. “Boğulmuş fıtık” çocuğun hayatını tehlikeye sokan bir durumdur ve acil müdahale gerektirir.
Bu durumlarda komplikasyon oranı da artar.Fıtığın boğulması fıtık kesesi içerisindeki organların yanı sıra testislerde de kan akımının bozulması nedeni ile sıkışmış organda yani (Barsak, testis, kızlarda over yani yumurtalık) doku canlılığının bozulmasına neden olarak bozulmuş organın acil ameliyat sırasında çıkarılmasına neden olabilir.
Çocuklarda kasık fıtığında hedef;
Ameliyatın en kısa sürede planlanıp yapılarak, fıtığın boğulması olarak anılan ve çocuğun hayatını tehlikeye sokan acil bir sorunun gelişmemesine çalışılır.
Hastaların büyük bir bölümü aynı gün ameliyattan 3-4 saat kadar sonra beslenme sonrası evlerine gidebilir ve hastanede yatmaları gerekmez.Çocuk cerrahisi uzmanı,
Op. Dr. ZAFER DÖRTDOĞAN