Organizmada, Hb sentezi için gerekli olan demirin eksikliği sonucu gelişen anemiye denir.
Dünyada %10-30 insanda Fe eksikliği anemisi vardır. En sık süt çocukluğu, adölesan ve gebelik döneminde görülmektedir. Demir eksikliği tüm yaş gruplarında özellikle 6-24 aylar arasında bebek ve çocuklarda aneminin en yaygın nedeni olarak kabul edilmektedir. Erkekte 50mg/kg, kadınlarda 40mg/kg Fe bulunur. Vücuttaki demirin %65-70’i hemoglobinde, %25-30 ferritin ve hemosiderin, %3-4 myoglobin ve %1’i enzimler de bulunur.
Etyolojik Faktörler :
Diette eksik alım :Diette 0,75 mgr/L süt.
Anne sütü ve inek sütü 0.5-1.5mgr/L (Anne sütünde %49,inek sütü %10 absorbe
Artmış gereksinim: Büyüme, düşük doğum ağırlığı, prematürite, ikizlik, multipl doğumlar, adölesan dönem, gebelik, siyanotik konjenital kalp hastalıkları
Kan kayıpları
DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİNİN ETKİLERİ
A.GIS:
Anorexia- genel ve erken
Pica –pakofaji (buz), geofajia(toprak yeme)
Atrofik glossit
Disfaji
Özofajial webler (Kelly- Peterson sendromu)
Azalmış gastirik asidite
Sızıntılı (Leaky) Barsak sendromu -Gizli kan(+)Exudatif enteropati
Malabsorbsiyon sendromu
SSS :
İrritabilite
Halsizlik
İletim bozukluğu
Mental motor gelişmede düşme
Azalmış dikkat
Okul performansında düşme
Nefes tutma nöbetleri
Pupil ödemi
KVS:
Eksersizle kalb hızı ve kardiak outputta artış
Kardiak hipertrofi
Artmış plazma volumü
Artmış ventilasyon değerleri
Dijital toleransında artış
Muskulo iskeletal sistem:
Myoglobulin ve sitokin eksikliği
Azalmış fizik performansı
Radyografik kemik değişikliği
Fraktür iyileşmesinde gecikmeler
İmmünolojik Sistem: İmmünolojik sistem üzerine etkiler zıttır.
Enfeksiyon potansiyelinde artma belirtisi
Klinik:
Demir eksikliği çocuklarda demir tedavisiyle akut hastalık azalır.
Demir eksikliğinde respiratuar enfeksiyon sıklığı artar.
Laboratuar:
Lökosit transformasyonu bozulur.
Granülosit öldürme ve NBT bozulur.
Barsak ve lökosit myeloperoksidaz azalır.
Demir eksikliğinde de enfeksiyon sıklığı artar.
Enfeksion potansiyelinde azalma belirtisi:
Klinik:
Azalmış bakteriyel enfeksiyon
Demir yüklenmesi ile enfeksiyon sıklığında artış
Laboratuar:
Trransferrine bağlanan demirin azalması ve serbest olan demirin artması bakteri büyümesine uygundur.
Demir ile non patojenik bakteri büyümesi artar.
TANI :
Hb’de azalma
KK indisleri: MCV, MCH, MCHC azalması, RDW artması
PY: hipokromik, mikrositik KK’ ler
Retikülosit : normal veya hafif artar
Trombosit : Trombositopeni-trombositozis
FEP: N=15,5-+8,3 microg/dl, Demir eksikliği ve Pb zehirlenmesinde artar
Serum Ferritin: Azalır
Serum demiri azalır, total demir bağlama kapasitesi artar, transferrin yüzdesi azalır
Tedavi deneyimi: Uygun demir tedavisine Hb cevabı en güvenilir kriterdir. 7-10 gün içinde Retikülositte artma, Hb artma, Retikülositozu takiben Hb:0,25 – 0,4 gr / gün, Htk: %1/gün artar.
Kemik İliği:
Gecikmiş sitoplazmik matürasyon
Azalmış veya yokluğu
AYIRICI TANI :
Demir eksikliği
Hemoglobinopatiler-Talasemi,
Hem sentezi bozuklukları-Pb,pyrazinamid,INH
Sideroblastik anemiler
İdiopatik-
Herediter-sexe bağlı
Familial hipokromik anemi
Piridoksine yanıt veren anemi
Sekonder
İlaçlar
Sistemik hastalık
Malign hematolojik hastalıklar
Kronik enfeksion ve diğer influmatuar hastalıklar
Malignansi
Herediter orotik asiduria
Hipo veya atransferrin enzimi
Konjenital
Edinsel: Malignansi,malnütrisyon,nefrotik sendrom
Bakır eksikliği
Demir metabolizmasının doğumsal hataları
TEDAVİ :
Sütün kısıtlanması(1/2lt/gün)
Demir içeren yiyecekler
Buharlaşmış süt veyasoyalı formüller (inek sütü allerjisi varsa)
Demir tedavisi: Ferrous demir 3-6 mg /kg 1defa / gün 6-8 hafta
Demir tedavisine yanıt yoksa :
Demir alımında yetersizlik
Doz azlığı
Preparatın yetersizliği
Israr eden bilinmeyen kanama
Yanlış tanı
Eşlik eden hastalık(enfeksion,malignite,renal,KChastalık)
Bozuk GIS absorbsiyonu
Demir metabolizmasında sorunlar düşünülmelidir.