Bir Site

Etiket: Alzheimer

  • Türkiye Yaşlanıyor Alzheimer Artıyor!

    Türkiye Yaşlanıyor Alzheimer Artıyor!

    Hemen hemen herkesin dilinde olan bu hastalık hakkında pek çok kulaktan kulağa dolaşan bilgiler mevcut. Hadi gelin Alzheimer nedir? Alzheimer’ın görülme sıklığı nedir? Doğru bilinen yanlışları nelerdir? Hep birlikte bakalım.

    Gün içerisinde unutkanlık ile başlayan ilerleyen zamanlarda bu unutkanlığın sık oluşu bir hastalık habercisidir. Bu hastalıklardan biride Alzheimerdır. İlerleyen yaş ile birlikte beyindeki hücrelerin sayısında azalma meydana gelir ve devamında beyindeki sinir hücrelerinin ölmesi beyin sinyallerinin çalışmamasına neden olur. Buda zaman içerisinde hafıza, bellek, davranış, mantıklı düşünme ve iletişim gibi problemler ortaya çıkarır. Bunun yanında kişiliğin değişmesi ve bazı psikolojik sorunlara sebep olur. Bu hastalığın belirtileri siz farkına varmadan yavaş yavaş gelişir ve erken fark edilip tanı konmazsa zaman içerisinde daha kötüye gidebilecek ciddi bir hastalık haline gelir. Hastalığın nedenleri arasında; kafa sarsıntıları, ağır depresyon, şeker ve tansiyon, kolesterol yüksekliği gösterilmektedir. Tabi genetik yatkınlıkta bu nedenler arasında yer alıyor. Tekrarlayıcı kafa sarsıntısı beyindeki kılcal düzeyde ki damarlarda kanamaya neden olduğu için oldukça risk teşkil etmekte. Profesör boksörlerin ve futbolcuların Parkinson hastalığının yanında Alzheimer hastalığının görülme olasılığı artırıyor. Ağır depresyondaki kişinin de bu hastalığa yakalanma riski iki kat artıyor. Belirtilerine geçmeden önce Alzheimer 3 ana döneme ayrıldığını ve bu dönem içerisinde belirtilerinin katlanarak devam ettiğini vurgulamak isterim;

    Erken Evre;

    • Tanıştığı kişilerin adlarını hatırlamakta zorluk çekerler.

    • Sosyal yaşantılarında rutin olarak yapmış oldukları işleri yerine getiremezler.

    • Eşyalarını koyduğu yeri hatırlamama ve kaybetme gibi zorluklar ortaya çıkar.

    Orta Evre; En uzun evre ve yıllarca sürebilir.

    • Kafa karıştırıcı sözler, aşırı sinirlilik ve kızgınlık hali mevcuttur.

    • Ev adreslerini hatırlamada ciddi zorluk çekerler ve telefon numaralarını dahi hatırlayamazlar.

    • Hangi ay ve günde olduklarını hatırlamazlar.

    • Uykuları aşırı düzensizdir. Genellikle gün boyunca uyuyup geceleri uyumazlar.

    Geç Evre;

    • Kontrol etme yeteneği tamamen yok olur.

    • Günlük bakımlarını yapamaz hale gelirler. Bu evrede 24 saat bakıma ihtiyaçları vardır.

    • Konuşma, ağzındakini yutma gibi fonksiyonunu kaybederler. Konuşmak istemezler ve göz kontağı kuramazlar.

    • Ev içerisinde amaçsız gezintiler ortaya çıkar.

    • Halüsinasyon görmeye başlarlar. Yakınındaki kişilere zarar verme olasılığı maalesef ki artar.

    Tahmin ettiğiniz üzere Alzheimer ile ilgili pek çok araştırma yapılmıştır. Uzmanlar; yaşlılarda (65+) Alzheimer riskinin daha fazla olduğunu söylüyorlar. Yapılan araştırmalara göre de ülkemizde 600 bin dünya genelinde ise 47 milyon kişi bu hastalığın pençesinde… Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre; Türkiye 2050 yılında dünya da en fazla Alzheimer hastası olacak 4 ülkeden biri olabileceğini ifade ediyor. Şöyle düşünelim 80 yaşında olduğumuzu hayal edelim ve karşınızda birisinin oturduğu düşünün. Kulağa pek hoş gelmediğinin farkındayım ama ikinizde birisinin Alzheimer hastası olma olasılığı çok yüksek. Belki ben değilimdir diye düşünmüşsünüzdür. Fakat o zamanda siz hastaya bakan kişisiniz. Bu nedenle Alzheimer hastalığı geniş bir kitleyi kapsayan ciddiyeti oldukça fazla halk sağlığı sorunudur. 

    DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

    YANLIŞ: Alzheimer’ın kesin iyileştirici ilaç tedavisi vardır?

    DOĞRU: Alzheimer’ın ilaç tedavisi vardır fakat kesin iyileştirme söz konusu değildir. İlaçlar sadece evrelerin gecikmesine yardımcı olur. İlerlemeyi önleyen ilaçlar mevcuttur.

    YANLIŞ: Alzheimer ve bunama (demans) aynı şeydir?

    DOĞRU: Alzheimer bunama hastalığıdır. Alzheimer olan kişi bunama hastasıdır fakat her bunama hastası Alzheimer değildir.

    YANLIŞ: Alzheimer Hastaları hastalığın farkında değildir?

    DOĞRU: İlk evrelerinin farkındadırlar. İlk evrelerinden sonra zaman geçtikçe farkına varmazlar.

    YANLIŞ: Alzheimer Hastalığı önlenemez?

    DOĞRU: Önleminizi aldığınız sürece her hastalığını yenme oranınız mutlaka artacaktır. 

    Öncelikle diğer yazılarımda ifade ettiğim gibi hastalığınızı tanıyın. Eminim ki tedavi yolları olacaktır. Ama unutmayın ki en büyük tedavi kişinin kendisindedir. Kendinize değer verin her koşulda kendinizi sevin. Kendiniz için hobiler edinebilirsiniz bu her zaman için zihninizi canlı tutar. Alzheimer hastalığı için beyni her zaman aktif tutmak gerekir. Kolesterol şekerinizi kontrol ettirin özellikle belli bir yaştan sonra kilonuza dikkat edip düzenli beslenmeye özen gösterin. Beslenme demişken size tavsiyem GDO gıdalar, trans yağlar nerede nasıl yapıldığını bilmediğiniz yerlerde yemek yerine mutfağınızı keyifli hale getirip sağlıklı beslenebilirsiniz. Her şeyinizi kendiniz yapabilirsiniz örneğin bakkaldan yoğurt almak için çocuğunuzu boşuna göndermeyin evde kendinizin yapması hem meşguliyet açısından hem de sağlık açısından oldukça faydalı olacağını düşünüyorum. Aynı zamanda müziğin size eşlik etmesini sağlayın (müzik dinlemek beyninizin sağ lobunu faaliyete geçirir. Sağ lob ise duygularla alakalıdır.) Bunun yanında da eş ve dostlar ile sohbet sizi seven insanlarla birlikte olmak stresinizi azaltır ve sizi canlı tutar. Günlerinizi planlayın beyniniz için avantajdır. Çünkü beyni aktif tutar ve aynı zamanda heyecanlandırır! Ve son olarak günlük tutmaya tutamazsanız bile haftanın 3-4 günü yazmaya özen gösterin harika bir etkinlik olduğunu düşünüyorum. Hem motor hareketlerinizi hem de zihinsel olarak kelimelerden uzaklaşmamış olursunuz güzel bir yatırım!  Yaşınız ilerleyebilir ama içinizde hep çocuk kalın. Aman yaşım geçti demeyin ruhunuzu dinç tutmak için elinizden geleni yapın. Her yaşın ayrı güzelliği olduğunu unutmayın.

  • Alzheimer

    Alzheimer

    “Unutkanlık” şikayetiniz mi var?

    Demans için uygulanan Nöropsikolojik Testlerle doğru tanı almaya bir adım daha yakın olabilirsiniz.

    Danışan ve danışan yakınları için

    Unutkanlık pek çok sebebe bağlıdır. Bu sebeplerden birisi de Alzheimer tipi demans olabilir. Demansın bir çok tipi olmakla birlikte en sıklıkla görüleni Alzheimer Hastalığı’dır. Alzheimer beynin sinir hücre yapısının bozulmasıyla oluşan, beynin çalışmasını etkileyen, ilerleyici ve tedavisi olmayan bir hastalıktır. Erken teşhis bu sebeplen çok önemlidir. Erken teşhisle demans başlangıç seviyesinde tespit edildiği takdirde kişinin bellek bozukluğu ve diğer zihinsel işlevlerin bozulması yavaşlatılmaya çalışılmaktadır.

    Alzheimer çoğunlukla yavaş seyirlidir. Hafif Bilişsel Bozukluk denilen ilk evre yıllarca sürebilir. Bu ilk evrede kişinin hastalık belirtileri günlük yaşamı çok fazla etkilemez. Kişi çoğunlukla yakında yaşanmış olayları hatırlamakta güçlük çeker, fakat beynin dikkat, dil, görüntü ve mekanla ilgili bölümleri hala işlevseldir. Hastalık ilerlediğinde beynin bir çok alanda işlevsellik gösteremediği görülür. Kişi konuşmakta güçlük çekebilir, dikkatini belirli bir konu üzerinde toparlayamaz, iyi tanıdığı mahallelerde bile kaybolmaya, yer ve yön duygusunu yitirmeye başlayabilir. Eşyalarını genellikle koyduğu yerde bulamaz. Yakınlarını bile tanımakta zorluk çekebilir. İleri durumlarda kişinin “yetersizlik” duygusu tetikleniyorsa çabuk öfkelendiği, hatta davranışsal ve kişilik değişiklikleri yaşayabildiği görülmektedir. Bu dönem ev içi kaza riskinin de yüksek olduğu bir dönem olduğundan kişinin yakınları tarafından gözlem altında tutulması ve bunaltmadan desteklenmesi gereklidir. Daha da ilerleyen seviyelerde kişinin kas kontrolü zayıflar, altına kaçırma başlayabilir ve yürümede zorlanabilir. Yutma güçlüğü yaşandığında kişinin dışarıdan beslenmesi gerekir.

    Alzheimer Tipi Demansta şikayetler:

    • Unutkanlık

    • Yakınlarını tanıyamama

    • Kolay öfkelenme / gerginlik / davranış değişiklikleri

    • Kaybolma • Halüsinasyonlar, hezeyanlar (kuşkuculuk, şüphecilik)

    • Uyku bozukluğu ve düzensizliği

    • Konuşma bozukluğu

    • Zihinsel karmaşa

    • Depresif duygulanım

    MOCA (MOBİD):Montreal Cognitive Assesment / Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği iz sürme, görsel yapılandırma becerileri, isimlendirme, bellek, dikkat, cümle tekrarı, sözel akıcılık, soyut düşünme, gecikmeli hatırlama ve yönelim alanlarından oluşmaktadır. Ölçeğin Türkiye’de standardizasyon çalışmaları tamamlanmıştır. Eğitim ve yaş faktörlerinden etkilenmediğinden SMMT’ye göre daha kullanışlı olduğu belirtilmiştir.

    İFA :İşlevsel Faaliyetler Anketi kişinin günlük hayat aktivitelerinde bağımlılık düzeyini belirler. GDÖ: Geriatrik Depresyon Ölçeği, geriatrik popülasyonda uygulanan ve depresif duygulanımı ölçen bir değerlendirmedir. AİT : Arttırılmış İpucu Testi kişinin bellek işlevini değerlendirir. Belleğin gecikmeli hatırlama, ipucu ile hatırlama, tekrar-kodlama ve hatırlama işlemleri üzerine bilgi verir. • Nöropsikolojik değerlendirme ayırdedici tanı amacıyla, hastalığın izlenmesi amacıyla ve bir rehabilitasyon planlanması amacıyla kullanılır.

  • Nöropsikolojik Test (Batarya) Nedir?

    Nöropsikolojik Test (Batarya) Nedir?

    Organik beyin hasarının tespiti için birçok tıbbi cihazdan yararlanılır. Bunlar, MRI, PET taraması, Elektroensefalografi gibi.. hepsinden öte organik beyin anomalilerinin davranışsal ve psikolojik bozulmaları, hasar tespit eden cihazlardan önce de anlaşılabilir.

    Hasarın tespiti, ciddiyeti ve beynin hangi bölümünde meydana geldiği ile ilgili bizlere güvenilir bilgiler veren ve uzman psikologlar tarafından yapılan bir grup test vardır.

    Bilişsel, davranışsal, ruhsal birçok psikolojik belirtiden yola çıkarak, uygulanan testlerin sonuçları raporlanır. Rapor, nöropsikolojik bataryayı isteyen ilgili Nöroloji Hekimine gönderilir.

    Testin sonucuna göre yalnızca mevcut beyin hasarının tespitiyle ilgili ipucu alınmaz, bununla birlikte oluşabilecek ruhsal sorunlar öngörülebilir. Çoğu zaman unutkanlık şikayeti ile kliniğe başvuran hastalarda depresyon, obsesyon veya vitamin eksiklikleri kaynaklı unutkanlıklar görülebilir. Aynı zamanda başka bir psikiyatrik hastalık sonucunda unutkanlık görülebilir. İlgili hekim, kendi nörolojik muayenesinden sonra, batarya raporunu göz önünde bulundurarak gerekli tedaviyi uygular.

    Nöropsikolojik Batarya Kimlere Yapılır?

    Nöropsikolojik testler ile unutkanlığa dair organik veya inorganik (organik olmayan) tüm hastalıkların tespiti yapılmakla beraber aynı zamanda kişinin gerçekten Alzheimer olup olmadığı, unutkanlığın temelinin neyden kaynaklandığı tespit edilebilir.

    Çoğunlukla demans ile depresyon birbirleriyle karıştırılan, ortak birçok semptom barındıran iki farklı hastalıktır.

    Bilindiğinin aksine, test yalnızca ileri yaştaki hastalara uygulanmaz, çoğu zaman nöropsikiyatrik birçok hastalığın belirtilerinden biri olan unutkanlığın sebebinin anlaşılmasında da önemli bir araçtır.

    Her yaştan insanın, beyninin hangi bölgesinin ne kadar aktif işlediğini saptayabilmek, olabilecek herhangi bir ruhsal bozukluk veya organik beyin hasarının ipuçlarını verir.

    Demans ile Alzheimer Arasındaki Fark Nedir?

    Demans kelimesi kökenini Fransızcadan alan, ‘aklın yitimi, bunama’ anlamına gelen bir sözcüktür. Unutkanlıkla seyreden tüm beyin hasarlarına verilen genel isimdir. Demans’ın ilerleyici ve ilerlemeyen türleri bulunmaktadır. Örneğin, Vasküler Demans, Normal Basınçlı Hidrosefali, Fronto-temporal Demans, Parkinson, Alzheimer..

    Alzheimer ise Demans’in ilerleyici formlarından biridir.

    Henüz tamamen tedavisi olmayan Alzheimer’ın daha sorunsuz ilerlemesi gerekli tedavi yöntemleriyle mümkün kılınmaktadır.

  • UNUTTUĞUNU UNUTMAK: ALZHEIMER

    UNUTTUĞUNU UNUTMAK: ALZHEIMER

    “Annem 2 yıldır Alzheimer hastası. Nedir, ne değildir hiçbir fikrim yokken bir anda kendimizi bu boşluğun içinde bulduk. Boşluk diyorum, çünkü yaşamı bir boşluktan ibaret. Zihni boş, konuşmaları boş, iştahı boş ve bakışları… Bırakın beni tanımasını, bazen paralarını çaldığım için komşulara şikayet ettiği bile oluyor. ‘Anne!’ diyorum, ‘Benim! Kızın!’. Sonra sakinleşiyor ama yine boş. Yemek yerken ne yediğini bilmiyor. Bir oturuşta bir ekmeği bitirebilir. Evde yangın çıktı sanıp kapıyı açıp kaçabilir. Eşimi, babamın gençliği sanabilir. Onun için en keyiflisi de, unuttuğunu unutabilir.”

    Bir hastamın bakım vereni tam da bu şekilde ifade etmişti Alzheimer’ı. 

    Alzheimer yalnızca unutkanlık demek değil. İlk evre karakter değişimi ile başlıyor. Birey, ufak değişimlere bile uyumsuzluk göstermeye başlıyor, eskiden yapmaktan zevk aldığı şeylerden artık zevk almıyor, depresyon belirtileri gösteriyor. Ufak tefek unutkanlıkları ciddiye almıyor, hatta unutmadığını söylüyor. Çocuk sesinden, misafir ziyaretlerinden rahatsız olmaya başlıyor. Sanıyorsunuz ki yakınınız yaşlılıkla birlikte huysuzlaşmaya başladı. Tam da geç kalınan nokta burası. Çünkü biz Alzheimer’ı yalnızca unutkanlıktan ibaret sanıyoruz. Unutkanlık şikayetiyle doktora gittiğinizde aslında hasta ikinci evrede oluyor. Ancak hastalığın, bilişsel gerilemenin henüz başlamadan önlenmesi son derece önemli! Çünkü Alzheimer’ın kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte, etkili ilaç tedavileri üzerindeki belirsizlik devam etmektedir. 

    Peki ne yapacağız?

    İmkana Uygun Entelektüel Aktiviteler Edinmek:
    Türkiye Alzheimer Derneği’ne göre, Türkiye’de yaklaşık 400 bin civarı Alzheimer hastası vardır. Bir kişinin örgün öğretimden geçmiş veya hayatı boyunca zihin yorucu aktiviteler içinde bulunmuş olması ile beynin işlevinin daha az zarar görme olasılığı doğru orantılıdır. Kısacası, beyninize ne kadar fazla entelektüel açıdan daha fazla uyarıcı verirseniz, beyniniz fonksiyonlarını o oranla daha fazla korur. 

    Düzenli Fiziksel Egzersiz:
    Araştırmalar, haftada en az üç gün yürümenin bilişsel geriliği geciktirdiğini gösteriyor. Spor yapmak, beyin sağlığınızı ve sinir sisteminizi korumak için çok önemlidir.

    Omega-3 Yağ Asitleri: 
    Yağlı soğuk su balıkları (somon, uskumru vb.) ve balık yağı desteklerinin, kanlarındaki DHA düzeyi yüksek olanların, Alzheimer hastalığına yakalanma riskinde %47’lik bir düşüş sağladığı bilinmektedir (Rabins, 2008). 

    B12 Seviyesi:
    B12 vitamini beynin sinir ağını oluşturan hücrelerin büyümesinde ve onarımında önemli rol oynar. Şuanda dikkatsizlik ve unutkanlıktan şikayet ediyorsanız, en yakındaki sağlık ocağından B12 ve folik asit testi talep edebilirsiniz. 

    “Günlük yaşantınızda rutinden kaçınmak ve ezbere yapılan davranışları kırıp farkındalığı arttırmak için hergüne farklı ama basit beyin cimnastiği yapabilirsiniz.”
    1. Sabah kısa bir yürüyüşten sonra küçük bir bulmaca çözün.
    2. Alkol ve kafeini aşırı tüketmekten kaçının. 
    3. Alışveriş listenizi ezberleyin.
    4. Sözlükten bilmediğiniz birkaç kelime öğrenin ve gün içinde bunları kullanmaya çalışın. 
    5. Pilates, yoga ve meditasyon derslerine katılmaya çalışın. Yeni insanlarla tanışın.
    6. Sağ elinizi kullanıyorsanız, biraz da sol elinizi çalıştırmaya çalışın. Saçlarınızı sol elinizle tarayın ve çayınızı kaşıkla alışık olduğunuz yönün tersine karıştırın.
    7. Burnunuzun ucunda bir fırça olduğunu hayal edin. Bununla havaya en sevdiğiniz renkte yatay bir sekiz çizin. Bu hareketi gevşek ve dengeli yapın. Bu çizim hareketleri, yorgun zihninizi hemen canlandırır.
    8. Düşünün ki hayat hikayenizi tekrar yazmanız gerekiyor. Bunun için ilkokulda en yakın arkadaşınızın kim, tipinin nasıl olduğunu hatırlamanız gerekiyor. Tabi sınıfın düzenini ve görüntüsünü de… Ayrıca sınıfınızın penceresinden neler göründüğünüzü de hayalinizde canlandırmaya çalışın. 

    Her anınızın ve size hissettirdiği duyguların, siz istemeden aklınızdan ve ruhunuzdan çıkmaması dileğiyle…