Blog

Dermatoloji nedir?

Dermatoloji, deri hastalıklarının tanı ve tedavisini konu alan tıp dalı. Dermatoloji, iç hastalıklarının alt uzmanlık dallarından biri olarak 18. yüzyılda gelişti; o çağda her deri döküntüsünün frengi olmasından kuşkulanıldığı için, bu uzmanlık dalı öncelikle zührevi hastalıkların tanı ve tedavisiyle bağdaştırıldı.

Çağdaş dermatoloji ancak 20. yüzyılın başlarında, frengiye karşı etkili ilaç tedavisinin bulunmasından sonra bağımsız bir tıp dalı niteliğini kazanabildi.

Derideki hastalık belirtilerinin kolayca gözlenebilir olması, dermatolojinin kısa sürede bağımsız bir tıp dalı olmasını sağlamış, ama bu dalın bilimsel temelleri ancak 19. yüzyılın ortalarında Avusturyalı hekim Ferdinand von Hebra tarafından atılabilmiştir. Deri hastalıklarında, derideki patolojik değişikliklerin mikroskopla incelenmesine dayalı bir yaklaşım öneren Hebra’dır.

Hebra’ yı izleyen dermatologlar, çalışmalarını deri hastalıklarının tanımlanması ve sınıflandırılması konusunda yoğunlaştırdılar.

1930′ larda Steven Rothman’m öncülüğünde, bu hastalıkların biyokimyasına ve fizyolojisine ağırlık veren yeni bir yaklaşım, 20. yüzyılın ikinci yarısında daha etkili tedavi yöntemlerinin gelişmesini sağladı. Bu yöntemlerle dermatoloji, derideki mantar hastalıklarını denetim altına almayı, deri kanserlerinin erken tanısını ve tedavisini, pem- figus ve kızartılı lupus gibi kronik deri hastalıkları ile sedef hastalığını tedavi etmeyi başarmıştır.

Türkiye’de ilk dermatoloji araştırmaları, I. Abdülmecid döneminde Zambako Paşa tarafından başlatıldı. 1849′da kurulan Mek- teb-i Tıbbiye-i Şahane’de 1889′da ayrı bir dermatoloji kürsüsü açıldı. 1933 Üniversite Reformu’yla İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri Hastalıkları ve Frengi Kliniği’ nin başına getirilen ve adının verildiği hastalığı tıp literatürüne kazandıran Dr. Hulusi Behçet, tıp fakültelerinde kürsü başkanı olan ilk Türk hekimlerindendi. İstanbul’daki ilk dermatoloji kürsüsünü, 1945′te kurulan Ankara Tıp Fakültesi’nin Deri Hastalıkları ve Frengi Kürsüsü izledi; o tarihten sonra kurulan bütün tıp fakültelerinde birer dermatoloji kürsüsü vardır.

Ocak 20, 2025
Kısırlık Nedir ? Nedenleri ?

Evlendikten sonra bir yıl süreyle düzenli ve korunmasız

ilişkiye rağmen gebelik elde edilememişse kısırlıktan söz

edilebilir. Zira bu süre içinde çiftlerin %85’inde gebelik elde

edilir. Yani toplumdaki üreme çağına gelmiş çiftlerin yaklaşık

%15’i bu problem ile karşı karşıyadır. Ancak kadın yaşının

40’ın üzerinde olduğu grupta bu oran %25’e çıkmaktadır.

Kısırlığın erkek ve kadındaki sebepleri nelerdir?

Kısırlığın sebebi yaklaşık %50 kadına %50 erkeğe aittir.

Erkekteki infertilite sebebini ortaya çıkarmak için;

spermiogram, kanda testosteron, FSH ve Prolaktin ölçümü ile ürolojik muayene yapılır.

Spermiogram – Normal bir semen 2-5 ml olup, her mililitrede en az 20 milyon sperm

içerir ve bunların %50’sinden fazlası hareketlidir. Çok az sayıda beyaz küre içerebilir. Eğer

sperm değerleri normalin altında ise o zaman hormon analizleri de yapılır. Ürolojik

muayenede testislerin durumu ve varikosel olup olmadığına bakılır. Varikosel testislere kan

taşıyan damarların genişleyerek kan akımının yavaşlamasına neden olur. Bu da testis içinde

sıcaklık artışı yapar ve sperm kalitesi ve hareketliliği bundan olumsuz etkilenir.

Kadının değerlendirilmesi

Serviks – Burası rahim içi (endometrium) ile vajen arasındaki açıklıktır. Buradan berrak

yapışkan yumurta akı gibi bir sıvı salgılanır ve yumurtlama zamanı spermlerin kolayca

endometriuma ulaşmasını sağlar. Diğer zamanlarda ise koyulaşır ve bir tıkaç oluşturur. Eğer

yumurtlama zamanı bu sıvının kıvamı incelmez ise spermlerin yumurtaya ulaşması oldukça

zorlaşır.

Tüpler – Rahmin her iki tarafında bulunur ve döllenmeye hazır yumurtaları rahim içine taşır.

Bunların açık olup olmadığını anlamak için HSG (Histerosalpingogram) denen ilaçlı bir film

çekmek gerekir. Bu işlem adet bittikten sonraki birkaç gün içinde yapılır.Rahim içine

yerleştirilen bir kanülden röntgen filminde görülebilen bir ilaç verilir ve film çekilir.

Normalde rahim beyaz renkte bir üçgen gibi görülür ve her iki tarafında yine beyaz çizgiler

tüpleri gösterir. Tüplerin görülmemesi ya da karın boşluğuna verilen ilacın yayılmaması tüpün

tıkalı olduğunu gösterebilir. Rahim içinde de herhangi bir dolma defekti orada bir yapışıklık

ya da yer kaplayan bir lezyon olduğunu düşündürebilir.

Peritoneal faktör – Bazen HSG veya USG sonucuna göre doktorunuz karın içinde bir

yapışıklık ya da endometriozis olup olmadığını anlamak için laparoskopi yapmak isteyebilir.

Bunu için de yine en uygun zaman adet bitiminden sonraki birkaç gündür. İşlem anestezi

altında yapılır. Göbeğe yapılan 1 cm lik bir kesiden karın içine sokulan bir trokardan geçirilen

bir teleskop ile rahim, tüpler, yumurtalıklar, barsaklar, karaciğer, mide, apendix gözlenir.

Ayrıca kasıklardan sokulan yarım cm lik yardımcı trokarlardan geçirilen aletler yardımıyla

diğer cerrahi işlemler yapılabilir. Aynı zamanda rahim içine yerleştirilen bir kanülden mavi

boya verilerek tüplerin açık olmadığı da kontrol edilebilir. Peşinden histeroskopi ile rahim içi

bir kamera yardımıyla gözlenerek burada da bir patoloji olup olmadığı anlaşılır, varsa aynı

anda tedavi edilir.

Yumurtalıkların değerlendirilmesi – İki tanedir ve rahmin her iki tarafında bulunur. İçinde

yumurtaları barındırırlar ve hormonal fonksiyonda önemli rol alırlar. Yumurtalar FSH denilen

ve beyinde hipofiz adı verilen bir salgı bezinden salınan hormonun etkisinde büyür ve

estradiol denen bir başka hormon salgılar. Yaklaşık adetin 14.günü civarında olgunlaşarak

döllenmeye hazır hale gelir. LH ise döllenmeye hazır olan yumurtayı çatlatarak karın

boşluğuna atılmasını sağlar. O sırada ortamda bir sperm varsa yumurta döllenir. Kadında

yumurtlama olup olmadığını anlamak için kanda FSH, LH ve progesteron hormon düzeyleri

ölçülebilir. Ayrıca rahim içinden yapılan biyopsi ile de anlamak mümkündür.

Kadına ait kısırlık sebepleri

Miyomlar – Rahim duvarındaki kaslardan köken alan iyi huylu tümörlerdir. Tek ya da daha

fazla sayıda olabilirler. Boyutu bezelye büyüklüğünden portakal büyüklüğüne ulaşabilir hatta

bazen daha da büyük olabilir. Genellikle rahim duvarının dışına doğru büyürler, ancak

duvarda ya da rahim içine doğru büyüyenler de vardır. Oldukça sık görülen tümörlerdir ve 30-

45 yaş arası kadınlarda görülme sıklığı oldukça yüksektir. Rahim içine doğru büyüyen

miyomlar düşük, erken doğum veya kısırlığa neden olabilirler. Miyomlar gebelik sırasında

büyüyebilirler. Tüp bebek öncesinde özellikle içe doğru büyüyen miyomlar çıkarılmalıdır.

Endometriozis – Rahim içini kaplayan dokunun rahim dışında da olması durumudur.

Yumurtalıklar ya da karın içindeki diğer organlara yapışarak her adet döneminde içi kanla

dolar. Bu kan doku içinde hapsolduğu için önce kesecikler sonra da kist oluşur. İleri evrelerde

nedbe dokusu ve yapışıklılar meydana gelir. Bu kronik kasık ağrılarına neden olabilir.

Endometriozis infertilitenin önde gelen nedenlerinden biridir ve üreme çağındaki kısırlık

problemi olan kadınların yaklaşık %40’ında görülmektedir. Hangi mekanizma ile kısırlığa yol

açtığı bugün tam olarak bilinmemekle birlikte tüplerde neden olduğu hasar neticesinde oluşan

tıkanıklıklar ya da dokunun salgıladığı bir takım maddelerle sperm-yumurta ilişkisinin

bozulması ile döllenmenin olmaması muhtemel mekanizmalar arasında sayılmaktadır. Bu

hastalar tıbbi ya da cerrahi olarak tedavi edilebilirler. Tıbbi tedavi – yalancı gebelik ya da

yalancı menapoz oluşturularak hastanın yumurtlama fonksiyonu durdurulur ve adet

görmemesi sağlanır. Böylece endometriozis odaklarının aktivasyonu önlenmiş olur. Bu tedavi

yaklaşık 6 ay sürer. Ancak ilaçlar kesildiğinde tekrar nüks edebilir. Bu tedavi daha çok çocuk

isteği olmayan hastalara uygulanır. Cerrahi tedavi ise genellikle çocuk isteği olan hastalara

anestezi altında laparoskopi denilen yöntemle yapılır. Burada Göbek hizasında yapılan 1 cm

lik bir kesiden arkasında kamera bulunan bir teleskop batın içine sokulur ve tüm organlar

gözlenerek tesbit edilen patolojiler kasıktan sokulan 2 adet 5 mm genişliğindeki aletler

vasıtasıyla tedavi edilir. Amaç endometriozis odaklarının yakılarak ya da kesilerek yok

edilmesi ve varsa yapışıklıkların açılmasıdır.

Yumurtalık kistleri – İçi sıvı dolu keselerdir. Oldukça sık görülür, olguların büyük kısmı iyi

huylu olup, 35 yaş altındadır. Bu kistlerin varlığında yumurtlama durabilir ya da kistin tüplere

yaptığı bası ile oluşan mekanik etki yumurta ile spermin birleşmesini önleyerek kısırlığa yol

açabilir. Belirli büyüklüğe ulaşmış kistlerultrasonografi eşliğinde ya da laparoskopik olarak

boşaltılabilir ve alınan kist içeriği sitopatolojik inceleme için kist cidarı da histopatolojik

inceleme için ayrılır. Bazı kistler nüksetmeye meyillidir ve boşaltıldıktan sonra eğer tüp bebek

yapılacaksa bu zamana kadar doğum kontrol hapları kullanılabilir.

Polikistik Over Sendromu – Bu hastalar adet düzensizliği, tüylenme, şişmanlık ve kısırlık

şikayetleri ile gelebilirler. Ayrıca yüzdeki sivilceler kanda erkeklik hormonunun arttığının bir

göstergesi olabilir. Bazen böbrek üstü bezi ve tiroid bezinin iyi çalışmadığı durumlarda ve

insülin direnci olan durumlarda da görülebilir. Tanıda adet düzensizliği, kan testleri ve

ultrasonografi yardımcıdır. Hasta diğer kadınlara göre daha az yumurtladığı için daha uzun

sürede hamile kalır.

Karın İçi Yapışıklıklar – İç üreme organlarının ya da bu organlarla barsaklar arasında

bulunan bant şeklinde dokulardır. Bunlar genellikle daha önce geçirilmiş bir ameliyat

(apandisit, yumurtalık kisti, vs.), enfeksiyon (Klamidya, Gonore) sonrası ya da endometriozis

nedeniyle gelişirler. Yapışıklıklar tüplerde kıvrılmalar yol açarak yumurta ve spermin tüp

içinde yol almasını engellerler. Genellikle cerrahi olarak tedavi edilirler, başarı sağlanamazsa

tüp bebek uygulamasına geçilir.

Azalmış Over rezervleri – Over rezervleri normal olarak 35 yaşından sonra azalmaya başlar

ve ülkemizde ortalama menapoz yaşı olan 48 de de fonksiyonlar tamamen durma noktasına

gelir ve kadın menapoza girer. Bazen 20 li ve 30 lu yaşlardaki kadınlarda da bu durum

oluşmaya başlar. Özellikle daha önce yumurtalıktan ameliyat geçirenler (kist veya

endometriozis nedeniyle) risk altındadır. Over rezervlerinin azalması demek her ay gelişen

yumurta sayısının daha az olması demektir. Bu durumda FSH düzeyi kanda yükselir, iki adet

arasındaki süre önce kısalır sonra da uzar ve adet miktarı azalır. Adetin 3. günü alınan kanda

FSH ve estradiol hormonlarının seviyesi ölçülerek fikir sahibi olunabilir.Ayrıca

ultrasonografide yumurtalık hacmi ve içindeki follikül miktarı ölçülerek over rezervi

değerlendirilebilir. Bu gibi hastalar fazla bekletilmeden tüp bebek tedavisine alınmalıdır.

Erken Over yetmezliği – 40 yaşından önce menopoza girilmesi halinde söz konusudur.

Sebebi genellikle bilinmemekle birlikte kromozom bozuklukları, bağışıklık sistemine ait

hastalılar ve tiroid hastalıkları neden olabilir. Bu durum da yine kan testleri ile ortaya

çıkarılabilir. Eğer hastada hiç yumurta kalmamışsa tüp bebek tedavisi de uygulanamaz.

Kısırlık Nedeni Olup Tedavi Edilebilen Durumlar

 Yumurtlama bozukluğu

 Açıklanamayan infertilite

 Tekrarlayan gebelik kayıpları

 Miyomlar

 Endometriozis

 Yumurtalık kistleri

 Polikistik over Sendromu

 Karın içi kitleler ya da yapışıklıklar

 Rahim ağzı mukus problemleri

 Bağışıklık sistemine ait problemler

 Tubal hastalıklar

 Erkeğe bağlı sebepler

 Klomifene dirençli olgular

Ocak 20, 2025
Nemsiz cilt için ev maskesi

Havalar ısınmaya başladı. Cildiniz baharla birlikte yavaş yavaş kendine gelmeye başlarken bitkisel maskelerle bakımını yapmalısınız. Bugün sizlere önereceğim maske hem çok kolay hem de haftada 1-2 defa yapıldığında ışıltı ve nem veriyor.

Şekersiz toz kakaonun içine bir miktar süt karıştırın. Oranı gözkararı yapmanızı isteyeceğim. Karışım yüze sürünce maske gibi kalabilmeli.

Bunu temiz ve 5 dakika kadar yakmayacak sıcaklıkta buhara yüzünüzü tuttuktan sonra uygulayın.

5-10 dakika kadar yüzünüzde kalsın. Ardından suyla yıkayın.

Sütün içindeki Laktik Asit tıbbi peelinglerde kullanılır ve ölü hücreleri uzaklaştırır. Aynı zamanda deriyi parlatır.

Kakaonun içindeki antioksidan maddeler deriyi ışıldatır ve nem tutmasını sağlar.

Bu maskeyi kimler yapmasın?

*Aktif Aknesi olanlar

*Yüzünde yara veya kızarıklığı, enfeksiyonu olanlar

*Dudağında uçuğu olanlar.

Sağlıklı günler dileğiyle..

Ocak 20, 2025
Kadında Kısırlık İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

KADIN ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ

Menstürasyon; menarştan menopoza kadar kadının fertil

döneminde düzenli aralıklarla görülen fizyolojik karakterde

vajinal kanamalarla karakterizedir. Adet kanamalarının düzeni

hipotalamustan salgılanan GnRH’nin hipofizden salgılanan

FSH ve LH’ nin ve ovarian seks steroidlerinin arasındaki

koordinasyona ve buna bağlı hedef organ endometriumdaki

siklik etkileşimlere bağlı olarak gerçekleşir. Genellikle

ovulatuar sikluslar ortalama 28 gün sürmekle beraber 21 – 40

gün arasında değişen düzenli sikluslara

rastlanabilmektedir. Perimenarşial veya perimenapozal kadınlarda sikluslar gonadotropin

seviyelerindeki dalgalanmalara bağlı olarak anovulatuar daha kısa veya daha uzun aralıklarla

da oluşabilir.

Overlerde gonadotropinler foliküler ve luteal dönemler olarak iki dönemi belirler. Foliküler

dönemin endometrial dokudaki karşılığı proliferatif, luteal dönemdeki karşılığı ise sekretuar

dönemdir.

Foliküler veya proliferatif dönem mensesin ilk gününden ovulasyona kadar olan süreyi içerir.

Luteal veya sekretuar dönem progesteron etkisi altında meydana gelir. Ovulasyon sonrası

dönemdir. Endometrial bezler gelişir. Embriyonal implantasyona hazır hale gelir, endometrial

bezler kıvrılır, sekresyonları artar. Stromal ödem oluşur. Desidual reaksiyon meydana gelir.

Luteal faz değişiklik göstermeyip 14 gün sürerken, foliküler faz değişkenlik gösterir 7 – 21

gün sürebilir.

Yaşam boyu yaklaşık 400 folikülde ovulasyon meydana gelecektir. Gelişme için foliküllerin

seçilme mekanizması tam olarak bilinmemektedir. Gelişmeyle başlayan foliküllerin sayısı

rezidüel over rezervine bağlıdır. Foliküler fazın ilk beş gününde yükselen FSH 3 ila 30 antral

foliküllerin büyümesini sağlar. Bu foliküllerden yalnız bir tanesi ovulasyona uğrayacak

diğerleri ise atrofiye uğrayacaktır. FSH uyarısı folikülleri preantral foliküllere dönüştürür.

Androstenodion ve testosteron, teka ve interstisyel hücrelerden salgılanarak östrojen sentezi

için kaynak oluştururlar. Teka hücrelerince sentezlenen bu androjenler granüloza hücrelerine

diffüze olur. Granüloza hücrelerinde androjenlerin FSH uyarısı ile aromatizasyonu sonucu

östradiol üretimi gerçekleşir. Östrojen sentezindeki teka ve granüloza hücrelerinin bu ortak iş

bölümüne “iki hücre, iki gonadotropin teorisi” denir. FSH ve ostradiol ikisi birlikte

foliküllerin FSH reseptör sayısını arttırırlar. Östrojen geribildirimi (feedback) dominant

folikül dışındaki foliküllerin tümünü inhibe eder. FSH reseptörü açısından zengin folikül

dominans kazanır.

Dolaşımdaki FSH, foliküler fazın ikinci yarısında düşerken, artmış östrojen FSH’nin

sinerjistik etkisi ile artan LH reseptör oluşumuna geçişi sağlar. LH salgılanması düşük

düzeylerdeki östrojenle inhibe edilirken ancak yüksek düzeylerdeki östrojenle uyarılır. Bunu

sağlayan iki kritik özellik vardır:

• 200 pg/ml yi aşan konsantrasyonlar

• 50 saati geçen östrojene maruz kalma.

Artan östrojen pitüter benzin GnRH’ya duyarlılığını arttırırken, GnRH’nın etkisi ile LH piki

olana kadar sürer.

Ovulasyon; siklustan siklusa değişkenlik göstermekle beraber genellikle LH doruk düzeye

ulaştıktan 10 – 12 saat sonra ovulasyon oluşur. LH’nın ani artışı östraidol pikinden 24 – 36

saat sonra meydana gelir. LH en yüksek düzeye ulaştıktan sonra östraidol düşmeye başlar.

LH’nın ani artışı mayozun sürdürülmesini, granüloza hücrelerinin lüteinizasyonunu, kumulus

ooforusun genişlemesini sağlar. Yine LH’nın bu artışı progesteronda sürekli bir yükselmeyi

indükler. Progesteron ile folikülün hacmi hızla artar. Progesteron, FSH ayrıca LH etkisi ile

salgılanan proteolitik enzimler ve PG F2α ovumun salınmasına yol açar.

Oositin salınması ile lüteal faz başlar. Progesteron düzeyleri ovulasyondan sonra hızla

yükselir. Progesteron, LH ani artışından 8 gün sonra maksimum düzeye ulaşır. Lokal ve

santral yolla ayrıca östrojen ve inhibin A nın da etkileri ile yeni foliküllerin gelişmesi inhibe

edilir. Fekondasyon gerçekleşmezse 6 – 8 gün sonra progesteron düşmeye başlar ve siklus

sonunda iyice düşmesi ile adet kanaması başlar.

KADIN İNFERTİLİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Sağlıklı bir gebeliğin oluşması

ve devamı için gerekli ön koşullar şu şekilde sıralanabilir.

1. Erkekte testislerde sağlıklı sperm üretimi

2. Üretilen spermin cinsel ilişki (koitus) ile vajen içinde arka fornikse boşaltılması

3. Kadında düzenli ovulasyon olması

4. Ovulasyonda atılan ovumun tuba tarafından tutulması

5. Kadında servikal kanal, uterin kavite ve tuba lümenlerinin yapı ve işlevlerinin normal ve

erkek gameti (spermatazoa) ve dişi gameti (ovum)’nin geçişlerine uygun şekilde açık olması

6. Tubanın ampulla kısmında döllenmenin (fertilizasyon) gerçekleşmesi

7. Döllenmiş yumurtanın endometrial boşluk yönünde ilerlemesi

8. Over hormonlarına yanıt veren ve döllenmiş yumurtanın gömülmesine (implantasyon)

olanak veren sağlıklı endometrium varlığı

9. Oluşan erken gebeliğin sağlıklı bir şekilde devamını sağlayacak uterin yapı ve hormonal

desteğin varlığı

10. Fetus ve plasentanın beslenme ve oksijenlenmesi için yeterli genel sağlık oksijeni.

O halde kadın infertilitesinde ovulasyon olup olmadığı ve iki germ hücresini birleştiren yol

vajina, servikal kanal, uterus kavitesi ve tubalarında bir patolojinin olup olmadığının

araştırılması gereklidir. Bunlara ilave edilecek önemli bir husus da tubaperitoneal

patolojilerdir. Araştırmaya geçmeden önce dikkatli bir anamnez alınması ve fizik muayene

yapılması araştırmada neye öncelik vereceğimiz konusunda bizi yönlendirir.

OVULATUAR BOZUKLUKLAR Ovulatuar faktör adı altında çeşitli patolojiler yer alır.

Bunlar folikülün gelişmesi, ovulasyonun olmaması, ovulasyonun olup lüteinizasyonun

yetersiz olması, folikülün rüptüre olmasına rağmen oositin atılamaması, içinde oosit

olmamasına rağmen folikülün olgunlaşması, folikülde matürasyon bozukluğu sonucu atrezi

gelişmesidir. Ovulatuar disfonksiyon kadına bağlı infertilitenin % 30 – 40’ını oluşturur.

İnfertil hastalarda ovulasyonun olup olmadığı mutlaka tespit edilmelidir. Bu amaçla yapılan

testler şunlardır:

• Menstürel hikaye.

• Serum progesteron düzeyi ölçümü.

• Bazal vücut sıcaklığının monitörizasyonu.

• LH monitörizasyonu.

• Endometrial biyopsi.

• Ultrasonografi ile ovulasyonun gözlenmesi. Menstürel Hikaye: Normalde ovule olan

kadınlar genelde 21 – 35 günde bir düzenli adet görürler. Adet miktarı ve süresi sabittir. Adet

öncesi göğüslerde şişkinlik, hassasiyet, dismenore gibi premenstrüel ve menstrüel

semptomların varlığı da muhtemel ovulasyonun belirtileridir. Serum Progesteron Düzeyi

Ölçümü: Serum progesteron düzeyi foliküler fazda genelde <3 ng/ml. dir. Ovulasyon

sonrasında korpus luteumun oluşmasıyla birlikte luteinize olan granüloza hücrelerinden

progesteron düzeyi LH eğrisinin başlamasından yaklaşık 12 saat önce anlamlı bir artış

gösterir. Serum progesteron düzeyinin yükselmesi ovulasyonun indirekt bir bulgusudur.

Progesteron ölçümü sekresyonun pik yaptığı midluteal dönemde yapılmalıdır.

Ovulasyon olduğunu ispatlamak için midluteal fazda progesteron düzeyi en az 6,5 ng/ml.,

ideali 10 ng/ml. veya daha fazla olmalıdır. Progesteronun pulsatil salınımından dolayı

siklusun 20 – 24’üncü günleri arasında en az 3 ayrı günde alınan progesteron değerinin

ortalaması dikkate alınmalıdır. Ayrıca yeterli progesteronun salgılandığı luteal fazın süresi de

önemlidir ve ondört gün sürmelidir. Bazal Vücut Isısının Monitörizasyonu: Ovulasyon

olduğunu göstermenin diğer bir yolu bazal vücut ısısının monitörizasyonu ile mümkündür.

Bazal vücut ısısı foliküler fazdan düşüktür, ovulasyondan sonra luteal fazda vücut sıcaklığı

foliküler faza oranla 0,1 – 0,30C artar. Ovulatuar kadında bazal vücut sıcaklığında izlenen bu

bifazik patern siklusun ilk gününden itibaren, her sabah aynı saatte yapılan ölçümlerle

kolaylıkla tespit edilebilir. Bazal vücut sıcaklığının en düşük seviyesi ovulasyondan bir gün

önce yada ovulasyon günü izlenir. Ovulasyondan sonra oluşan korpus luteum tarafından

salgılanan progesteronun hipotalamusa termojenik etkisi vardır. Vücut ısısının yükselmeye

başlaması, progesteron konsantrasyonu >5ng/ml. olduğunda gerçekleşir. En fertil dönem

bazal vücut sıcaklığının midsiklus pikinden 7 gün önceki dönemdir.

LH Monitörizasyonu: Kan ve idrarda seri LH ölçümleri yapılabilir. LH eğrisinin

başlangıcından 34 – 36 saat sonra ve LH pikinden 10 saat kadar sonra ovulasyon olur. Günlük

LH üretiminin yaklaşık olarak %10’u idrarla atılır. LH tipik olarak sabah saatlerinde salınır ve

ancak birkaç saat sonra idrarda ölçülebilir. Günde iki kez alınacak olan idrarda seri LH

ölçümleri ile ovulasyon zamanını belirlemek mümkündür.

Endometrial Biopsi: Ovulasyonun en güvenilir görüntüleme yöntemlerinden biri endometrial

biopsidir. Geç luteal dönemde novak küreti veya pipel ile alınır. Endometrium biopsisinde

doku fundusun ön veya arka duvarından alınmalıdır, vaskülarizasyonu daha zayıf olan alt

segment tercih edilmemelidir.

Endometrium biopsisi ile progesteronun endometrium üzerinde yaptığı değişiklikler

saptanarak, siklusun ovulatuar olup olmadığı, sekretuar değişikliklerin siklus ile uyumlu olup

olmadığı, endometrit, neoplazi yada tüberküloz gibi bir patolojinin olup olmadığı saptanabilir.

Anovülatuar bir kadında endometriumda sekretuar değişiklikleri gözlenmez, endometrium

proliferatif hatta hiperplazik olarak saptanır.

Ultrasonografi İle Ovulasyonun Gözlenmesi: Ovumun atılmasından önceki ve sonraki

olayların takibine dayanır. Öncelikle mensesin üçüncü gününde transvaginal ultrasonografi ile

overler bazal olarak değerlendirilir. Spontan sikluslarda, siklusun 5 – 7. günlerinde dominant

folikül seçilir. Ovulatuar gelişimin son dönemlerinde preovulatuar folikül günde 2 mm. büyür

ve capı 20 mm. olduğunda ovulasyon gerçekleşir. Ovulasyondan sonra folikül küçülür,

kenarları belirsizleşir, internal eko dansitesinde artma izlenir ve cul de sacta serbest sıvı

izlenir.

Peritoneal ve Tubal Faktörler : İnfertil çiftlerin %30-35 inde rastlanır. Pelvik inflamatuar

hastalık (PID) anamnezi, septik abortus, appendiks rüptürü, geçirilmiş tubal cerrahiler,

ektopik gebelik, nedeniyle yapılan operasyonlar akla tubal pasajı engelleyebilecek

bozuklukları getirmelidir. Peritoneal faktörler ise genellikle PID, endometriozis yada

geçirilmiş cerrahi sonrası oluşan peritubal ve periovarian adhezyonlardır. İlk PID atağından

sonra tubal adhezyon riski %10-15, ikinci PID den sınra tubal adhezyon riski % 23, üçüncü

ataktan sonra risk %54’tür.

İnfertil kadınların tubalarını değerlendirmek için çeşitli teknikler kullanılır. Tubal pasajı

değerlendirmede kullanılan en yaygın yöntem histerosalpingografi(HSG)dir. HSG siklusun

erken proliferatif döneminde siklusun 6-10. günleri arasında yapılır. Tanıda HSG orta

derecede sensitif iken, spesifitesi %90’ a yakındır. HSG ile genel infeksiyon riski %1’ den az

iken yüksek riskli grupta %3’ dür.

Genel olarak 3 film yeterlidir; 1 tanesi radyoopak madde uterin kaviteyi doldurduğunda 1

tanesi de geç radyoopak madde peritoneal kaviteye geçiş olduktan sonra çekilir. HSG de

bilateral tubal patoloji saptanmışsa ileri tetkik gereklidir. Tubal ve peritoneal patolojilerin

tanısında en iyi teknik laparoskopidir. Laparoskopi yapılarak tubaların motilitesi, fimbrial

uçların yapısı ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Servikal Faktör: Servikal mukusun özellikleri sperm reseptivitesini yansıtır. Servikal mukus

preovulatuar dönemde (28 günlük siklusun 12-14. günleri) özellikleri açısından incelenir.

Daha spesifik olmak gerekirse idrarda LH surge’ünün ertesi sabahı da test yapılabilir.

Spermatozoa için reseptif preovulatuar mukus bol, ince, berrak, asellüler ve alkalendir.

Serviks salgılarının özellikleri:

• Ovulasyon öncesinde ve sırasında sperm penetrasyonuna izin verir; diğer zamanlar

penetrasyona izin vermez.

• Spermatozoayı vagenin uygun olmayan ortamından ve fagosite olmaktan korur.

• Spermatozoanın enerji gereksinimlerine destek verir.

• Spermatozoayı motilite ve morfolojilerine göre seçerek filtre eder.

• Spermatozoa için kısa süreli rezervuar görevi görür.

• Sperm kapasitasyonunu başlatır.

Servikal mukusun salgılanmasında over hormonları rol oynamaktadır. Servikal epitel

hücrelerinin salgısını 17 beta östradiol artırırken progesteron inhibe etmektedir.

Preovulatuar servikal mukus spermatozoa için son derece reseptiftir. Postovulatuar

progesteron etkisindeki mukus ve anovulatuar olup düşük östrojen düzeyleriyle seyreden

dönemlerdeki mukus ise kalın az miktarda ve mat görünümdedir.

Ovulasyon öncesi gerçekleşen östrojen piki sonrası servikal glandlarda maksimum

stimülasyon olur, servikal mukus miktarı önemli ölçüde artar. Berrak ve elastik bir hal alır. Bu

özellik Spinnbarkeit testi ile değerlendirilir. Ayrıca mukustaki östrojen etkisini gösteren Fern

testinde ise servikal mukus lam üzerine yayılıp kurumaya bırakıldıktan sonra yapılan

mikroskobik incelemede eğreltiotu (fern) yaprağı benzeri dallanma görüntüsü ortaya çıkar.

Servikal mukusun reseptivitesi , spermin mukus içine penetre olup olmadığı ve servikal

faktörün infertilite üzerine etkisi postkoital test (Sims-Huhner testi) ile değerlendirilir.

Postkoital test, LH pikinin olduğu tahmin edilen zamanda yapılır. Test öncesi 48 saat

öncesinden cinsel ilişki yaşamayan çiftin girdiği ilişkiden 2-8 saat sonra servikal mukus

servikal kanaldan, eksternal os ve posterior forniksten alınarak makroskopik ve mikroskopik

olarak değerlendirilir.

Uterin Faktör: Uterusun kongenital anomalileri, uterin sineşiler, myoma uteri, endometrial

polipler, tüberküloz, endometrit ve neoplaziler gibi çeşitli patolojiler uterin faktörü oluşturur.

1. Uterus Anomalileri:

a) Kongenital

b) Edinsel

2. Endometrial fonksiyon bozuklukları ve luteal faz defekti . Kongenital Uterin

Malformasyonlar: Uterin anomalilerin insidans değerlendirmelerinde % 0,03- % 75 arasında

bildirilmiş rakamlar vardır. Doğumların % 0,25 kadarında saptandığını belirten yayınların

yanında infertilite çalışmalarında % 3,5 düzeyinde olduğunu belirten geniş serili çalışmalara

bakıldığında, infertilite olgularında anomali beklentisinin 10-15 misli fazla olduğu ortaya

çıkmaktadır.

Bu anomalilerde genellikle ilk ve ikinci trimesterde gebelik kaybı meydana gelmekle beraber,

implantasyon bölgesinde anomali mevcut ise implantasyonu da bozabilir. En sık görülen ve

infertilite ile en fazla ilişkisi olan kongenital uterin malformasyon; uterin septumdur. Septum

uteri fertil ve infertil kadınlarda eşit oranda (%1) görülmesine karşın, tekrarlayan spontan

abortusu olan kadınlarda daha fazla (%3) görülür. Gerek septumu kaplayan endometriumun

reseptivitesinin bozuk oluşu, gerekse septal kan akımının bozukluğu fertiliteyi olumsuz

etkilerken günümüzde morbiditesi az ve başarı ile uygulanan histeroskopik cerrahi ile kolayca

tedavi edilmektedir. Tedavi sonrası canlı doğum beklentisi %75’ lere ulaşırken, tedavi öncesi

abortus %60’ dan fazla olmaktadır.

Uterusun edinsel anomalileri: Leiomyomlar, endometrial polipler ve asherman

sendromudur.

• Myoma uteri: İnfertilite nedenleri arasında %10 sıklıkta yer aldığı bildirilmekle beraber,

infertilitenin tüm nedenleri ekarte edildikten sonra geriye sadece myoma uteri kalan hasta

oranı %2-3’ tür. Myoma uteri olan kadınlarda fertilite oranı düşüktür.

Submüköz ve intramural myomlar, endometrial kavitenin distorsiyonu, kornual obstrüksiyon

ve uterotubal bileşkeyi kontrol eden nöromüsküler mekanizmanın bozulmasına neden

olabilirler.

• Asherman sendromu: En önemli nedeni endometrial küretaj ve geçirilmiş intrauterin

enfeksiyonlardır. Hipomenore, amenore ve dismenore ile kendini gösterebilir. Tedavisinde

histeroskopik yaklaşımla adhezyolizis yapılır. Adhezyolizis sonrası % 25-70 gebelik başarısı

sağlanır.

Ocak 20, 2025
Besinleriniz ilacınız olsun

Cildi İçerden Nemlendiren Gıdalar.

Son günlerde cilt kuruluğundan ve buna bağlı kaşıntı ve kızarıklıklardan rahatsızlık duyan hastalarımın sayısı arttı.
Muayene ettiğim çoğu hastamda temel sıkıntının yetersiz su içmek olduğunu görüyorum. Ne yazık ki çoğu kişi cildini sadece dışardan sürülen kremlerle nemlendirmeye çalışıyor.

Hergün 1,5 litre civarında su içmeliyiz. Spor yapıyorsanız bu miktar biraz artabilir. Çay kahve ve meyve suları bu miktara dahil değil.

Bazı besinler deriyi içerden nemlendiriyor. Bizim tedavilerimizde gıda desteği çok önemli.
Bunların başında omega 3-6 dan zengin somon, sardalya, hamsi, ton ve istavrit balıkları geliyor. Haftada 3 defa balık yiyenlerin cildinin ne kadar farklı ve güzel olduğunu görüyorum.

Ayrıca badem, ceviz ve fındık en değerli omega kaynaklarının başında geliyor. Ara öğünlerde bir avuç kadar tüketmek yeterli. Avokado, salatalık cildin kollogen sentezini uyaran ve nemlendiren besinler arasında…

Koyu kırmızı ve mor renkli meyveleri masanızdan eksik etmeyin. Çilek ve böğürtlen blueberry grubu meyveler cilde müthiş nem ve antioksidan destek sağlıyor.

Yedikleriniz ışıltınız olsun…

Ocak 20, 2025
Erkeğe Ait Kısırlık Nedenleri

Erkek infertilitesine sebep olan nedenlerin ortaya konması ve

intrasitoplazmik sperm enjeksiyonunun (ICSI) yardımla üreme

tekniklerinde başarı ile uygulanması erkek infertilitesinde

devrim yaratmıştır.

Klinik araştırma sırasında erkek sistematik bir şekilde

incelenmelidir. Değerlendirme; anamnez, fizik muayene ve

ejakülatın laboratuarda incelenmesini kapsar. Dünya çapında

yapılan ve 32 kliniği içeren çok merkezli bir çalışmada, infertil

çiftlerinin % 30-40’ında sadece erkek faktörü infertilite nedeni

olarak karşımıza çıkmaktadır. İnfertil olarak tanımlanan erkeklerin % 12’si 4 yıl içinde

gebelik oluşturabilmektedir.

Erkek infertilitesinde, ilk ve temel tetkik spermiogramdır. Semen parametrelerinin

değerlendirilmesinde ise normal değerler konusunda bir karışıklık bulunmaktadır.

Hormonal Nedenler: Beyin kısmındaki hipofiz bezinden salgılanan sperm üretim ve

olgulaşmasını etkileyen FSH ve LH hormonundaki problemler

Testislere Ait Sebepler: Sperm yapım bozukluğuna bağlı sebepler (Nonobstrüktif) ve sperm

atım bozukluğuna bağlı sebepler (obstrüktif)

Sperm Taşıyıcı Kanallara ve Organlara Ait Sebepler: Üretilen spermin bu yollardaki bir

tıkanıklık sonucunda ejekulata (meni) ulaşamaması ile sonuçlanır.

Bu sistemin doğuştan tıkalı olduğu durumlarda eşler kistik fibroz geni açısından taranmalıdır.

Çünkü testislerden elde edilen sperm sonucu oluşan gebeliklerden oluşan çocuklar böyle bir

risk taşırlar. Diğer cerrahi yada tıbbi sebeplerden oluşan hastalıklar sebebe yönelik tedavi

seçeneklerinden faydalanabilirler.

LABORATUAR İNCELEMELERİ

Semen Analizi: Sperm örneği vermek için bir cinsel ilişki veya boşalmadan en az 3 gün, en

fazla 5 gün sonra (cinsel perhiz) başvurmanız istenir. Meni verme işleminde sabun v.b. kayganlaştırıcı maddeler

kullanılmamalıdır. Penis ve parmaklar verilen kabın iç yüzüne dokundurulmamalıdır.

Verilen örneğin tamamının kabın içine girmesi gerekmektedir. Laboratuar ortamında örnek

veremeyen hastaların doktorlarına yada Laboratuar görevlisine durumu bildirmeleri gerekir.

Laboratuar dışında örnek verecek şahısların örneği 20 dk. içinde vücut ısısında ( örneğin

koltuk altı) ve güneş görmeden laboratuara ulaştırması gerekir.

Ocak 20, 2025
Deri kanserlerine dikkat !!!

BAZAL HÜCRELİ KANSER

Tüm ülkelerde en sık görülen deri kanseri tipidir. Derinin bazal hücrelerinden köken alır. Açık tenli, aşırı güneş ışını maruziyeti olan kişilerde daha sık görülür. En sık yüz gibi güneş gören bölgelerde gelişir. Gelişimi yıllar içinde ve yavaştır. Önce şeffaf renkte olan kabarıklık sonra yaraya dönüşür. Genellikle yayılım yapmaz. İleri yaşlarda tekrarlama riski mevcuttur. Güneşi sık görmeyen vücut alanlarında görüldüğünde kimyasal kanserojenler (arsenik gibi) sorgulanmalıdır. Pratikte metastaz yapmayan ve sadece bulunduğu bölgede yayılan bir kanser olarak bilinir.

Bazal hücreli kanserin tüm tedavi yöntemleri ile nüks gelişebilir. Yerel olarak kullanılan immunmodulatuar ilaçlarla 12 haftalık tedavi süreci oldukça etkin ve başarılıdır. Bir başka tedavi şekli tümörün cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Mohs cerrahisi bu konuda en etkin yöntemdir. Kriyoterapi (dondurma yöntemi) ağrısız alternatif bir terapi yöntemi olup nüksler sıktır. Bazı bazal hücreli kanserlerde radyoterapi ve fotodinamik tedavi de tercih edilebilmektedir.

SKUAMÖZ HÜCRELİ KANSER

Deriniz skuamöz hücrelerinden köken alan kanser tipidir. Kısa zamanda gelişir ve hızla ilerler. Metastaz yapma oranı yüksektir. Sıklıkla güneş hasarına bağlı gelişen solar keratoz, aktinik keilit, bowen hastalığı gibi bazı deri hastalıklarının üzerinde gelişebilir ve dönüşebilir. Bu nedenle bu kanserden korunmanın en önemli yolu güneşten korunmadır. PUVA tedavisi alanlarda risk dikkate alınmalıdır. Bazı güneş hassasiyeti ile giden genetik hastalıklarda sıklığı artmıştır. Yine organ transplantasyonu, AIDS, Lenfoma gibi immunsupresyon durumlarında sıklığı artmış olarak görülmektedir.

Skuamöz hücreli kanser genellikle 50 yaş üzerinde ortaya çıkar. Ancak güneşli iklimlerde daha genç yaşlarda da görülür. Erkeklerde kadınlara göre 2-3 kat daha sık görülür.En sık yerleşim yeri alt dudaktır ve sıklıkla sigara ve pipo içenlerde görülür.Bunun yanında yanakta ,burunda, kulak önü ve kulak heliksi üzerinde, saçı dökülmüş kişilerde saçlı deride de yerleşir. Bazal hücreli kanserden farklı olarak, el sırtı, ön kol ve kadınlarda bacak ön bölgede de bulunabilir. Genellikle 1-2 cm çapa ulaştığında ortadan ülsere deriden kabarık bir lezyon halini alır. Metastaz özellikle kulak , dudak ve genital bölge yerleşimli kanserlerde daha yüksektir. Lenf nodu metaztazı yapan olgularda prognoz kötüleşmektedir.

Tedavisi birincil kanserde cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Yüksek riskli olanlarda Mohs cerrahisi tercih edilmelidir. Cerrahi uygulanamayan olgularda radyoterapi diğer bir tedavi şeklidir. İç organ metastazı olan olgularda kemoterapi uygulanır.

Uzun süreli ülser ve yaralar, yanık zemininden de skuamöz hücreli kanser gelişebileceğinden bu hastaların dikkatle takibi gerekmektedir.

MALİGN MELANOM

Benler üzerinde gelişen en tehlikeli deri kanseri türüdür. Ailesel yatkınlık, çok sayıda ben varlığı, güneş yanığı öyküsü melanom için en önemli risk faktörleridir. Renk hücrelerinden kaynaklanan bu kanser, sıkığı hızla artmakla birlikte, beyaz ırkta orta yaş grubunda en sık görülen kanserlerdendir. Melanom en sık deriden, nadiren göz, mukoza beyin zarı gibi dokulardan gelişir. Çocuklarda doğuştan büyük konjenital benler üzerinden gelişebileceğinden bu olgular dikkatle takip edilmelidir. Açık tenliler, açık renk gözlüler, sarı-kızıl saçlılar, güneşli ve dağlık bölgelerde yaşayanlar, mesleği gereği güneş altında çalışanlar, çocukluğunda bir veya daha fazla ciddi güneş yanığı geçirenler, ailesinde melanom bulunanlar, bağışıklık sistemi baskılanmış olanlar daha fazla risk altındadır.

Benlerdeki değişimler mutlaka kanser gelişimi açısından değerlendirilmelidir. Simetride bozulma, kenarlarındaki düzensizlik, renk değişimleri, benin çapında büyüme ve kabarma kanserleşme belirtisi olabilmektedir. Riskli kişilerde dermatologlar tarafından erken tanı amacıyla, benlerdeki değişimi ayrıntılı olarak gösterebilen dermatoskopi cıhazı ile tarama ve izlem son derece önemlidir. Melanom için erken tanı hayat kurtarıcıdır. Her yıl dermatolojik kontrol yaptırılmalı, her ay kişi cildini ayna karşısında kendisi izlemelidir. Şüpheli benler cerrahi olarak çıkarılmalıdır.

DERİ KANSERİNDEN KORUNMA GÜNEŞTEN KORUNMAYLA EL ELEDİR.

Biz dermatologlar güneşten korunmayı vurgularken, hastalarımızdan daha tatile gitmediklerini, denize girmediklerini söylediklerini duyarız. Ne yazık ki Ultraviyolenin ne tatille nede sadece denizle ilişkisi vardır. Yaz kış insan derisi Ultraviyoleye maruz kalmaktadır. Kapalı ortamda çalışan kişiler en azından işe gidiş dönüş saatlerinde, evde vakit geçirenler balkon ve bahçeye çıktıklarında, dışarıda çalışanlar her an güneşten korunmak durumundadır. Şapka , şemsiye gibi fiziksel koruyucular mutlaka dikkate alınmalıdır. Deri tipine uygun güneş koruyucuları gün içinde yenilenerek, dışarı çıkmadan yarım saat öncesi mutlaka sürülmelidir. Çocuklarımızın Ultraviyoleye hassas bir derileri olduğunu UV ile oluşan DNA hasarlarından daha çabuk etkileneceklerini lütfen hiç aklımızdan çıkarmayalım ve aynı özeni onlara da gösterelim.

Ocak 20, 2025
Çikolata Kisti

Endometriozis

Rahim içini döşeyen ve adetle birlikte dökülen tabkaya

endometrium denir. Endometriozis ise endometriuma

benzeyen dokunun rahim dışında bir yerde gelişmesidir. Genel

olarak pelvis denilen ve leğen kemikleri ile sınırlanmış

bölgede olmakla birlikte vücudun her yerinde görülebilir. En

sık görüldüğü yerler yumurtalıklar, periton (karın zarı) ve

rahmi yerinde

tutan sakrouterin bağlardır. Rahmin dış yüzeyi, tüpler, barsaklar ve mesane diğer yerleşim

yerleridir. Genellikle endometriozis birden fazla yerde görülür.

Endometriozisin nedenleri

– Doğumla sonlanmayan gebelikler

– Annede endometriozis olması

– Kanama süresinin 8 günden fazla olduğu fakat 27 günden kısa süren adet periyotları

– Adet kanının akışını engelleyen durumlar (rahim ağzında darlık, rahim içinde septum)

– Beyaz veya sarı ırktan olma

Bunların aksine adet miktarını ve sıklığını azaltan durumlar ( hiç adet görmeme-amenore,

gebelik ve doğum kontrol hapı kullanmak) ise endometriozis riskini azaltırlar.

Endometriozisin oluşum mekanizması bugün tam olarak bilinmemektedir. Bu konuda birçok

teori öne sürülmüşse de en geçerli olanlar şunlardır;

– Adet kanının geriye yani batın içine akması. Bu teoriyi destekleyen en önemli durum rahim

içinde veya ağzında adet kanının dışarı akmasını engelleyen durumlarda endometriozisin sık

görülmesidir.

– Endometrium dokusunun kan veya lenf damarları yoluyla vücudun diğer bölgelerine

taşınması

– Bağışıklık sistemindeki aksamalar nedeniyle rahim dışında gelişen endometrium dokusunun

büyüyüp gelişmesine engel olunamaması

– Çölomik metaplazi denen teoride ise batın içine akan adet kanı veya enfeksiyonlar nedeniyle

karın içini kaplayan periton denen zarın veya yumurtalıklar üzerindeki dokunun endometrium

dokusuna dönüşmesi.

Endometriozisin belirtileri nelerdir?

Tamamamen belirtisiz olabilir ve belirtinin şiddeti hastalığın yaygınlığı ile doğru orantılı

olmayabilir. Örn; hafifi endometriozis olan bir kadında şiddetli kasık ağrıları olabilir. Yine de

birçok kadında şiddetli kasık ağrıları endometriozisin en önemli belirtilerindendir. Ağrı adet

öncesinde veya sırasında olabildiği gibi sex sırasında veya sonrasında olabilir. Ayrıca barsak

üzerinde endometriozis odakları varsa barsak hareketleri ile ağrı olabilir, kanlı gaita

yapılabilir, adet öncesi lekelenme, idrar yaparken ağrı veya kanlı idrar olabilir. Sancılı adet

görme yıllar içinde şiddetlenebilir.

Endometrioma (Çikolata kisti)

Bunlar büyük endometriozis odakları olup içleri çukulata kıvamında kanla doludur. Genellikle

ultrason ile tespit edilirler ve kesin tanı ancak cerrahi olarak çıkarılmasından sonra konur.

Endometriozis menarştan önce (kadın yaşamındaki ilk adet) ve menopozdan sonra çok nadir

görülürler. Eğer kadın ağrılı adet görüyorsa veya yoğun kanamaları varsa endometriozisten

şüphelenilebilir. Bu durum cerrahi ile teyit edilmelidir. Zira kesin tanı için bir kan testi veya

görüntüleme tekniği mevcut değildir.

Günümüzde endometriozisin kesin tanı ve tedavisindeki en sık kullanılan yöntem laparoskopi

veya laparotomidir. Her iki işlem de ancak ameliyathane şartlarında yapılabilir. Ameliyatta

endometriozis odakları siyah, mavi, pembe veya kırmızı olarak görülebilir. Etraflarında

yapışıklıklar veya çekilmeler olabilir. Buralardan yapılacak biyopsi ile tanı kesinleştirilir.

Cearrah endometriozis odağının büyüklüğü, derinliği ve bulunduğu yeri göz önüne alarak bir

evreleme yapar ve tedaviyi de buna göre planlar.

Tedavi

– Gözlem (tedavi verilmez)

– Ağrı kesiciler

– Doğum kontrol hapları

– Hormonal tedavi

– Cerrahi

– Kombine tedavi

Tedavinin planlanmasında kadının isteği ön plana çıkmaktadır. Kadın ağrısının kesilmesini

isteyebilir veya çocuk arzu edebilir.Ya da batında büyük bir kitle vardır ve cerrah direkt

ameliyata karar verebilir.

Minimal hastalığı olan veya menopoza yakın olan hastalarla belirtileri şiddetli olmayan

hastalar gözlem altında tutularak hiç tedavi verilmeyebilir. Menopoza girildiğinde hastalık

kendiliğinden gerileyeceği için tedavi verilmez, henüz evlenmemiş hastalarda veya evli olup

çocuk istemeyen kadınlarda hastalığın ilerlemesini önlemek ve olası bir gebeliğin önüne

geçmek için doğum kontrol hapları kullanılabilir.

Endometriozis yavaş ilerleyen ve menopozla gerileyen bir hastalıktır. Hastaların çoğunda

ağrılar ağrı kesici ilaçlara cevap verir, ancak bazıları sadece cerrahi sonrası rahatlar. Gebelikte

ve menopozdan sonra ağrı olmaz. Çocuk sayısını tamamlamış, ağrı kesicilere cevap vermeyen

kadınlarda yumurtalık ve rahmin alınması bir seçenek olarak düşünülebilir.

Endometriozis çocuk sahibi olmak isteyen fakat olamayan çiftlerin %30-40’ında görülebilir.

Bunlarda cerrahi tedavi veya yardımcı üreme teknikleri (tüp bebek)olumlu sonuçlar verebilir.

Ağrıların kesilmesi için tıbbi tedavi veya cerrahi uygulanabilir. Ağrı kesicilerin sindirim

sisteminde ağrı, kanama yapabileceği, böbrek problemlerine yol açabileceği unutulmamalı ve

yüksek tansiyonu olanlarda dikkatli olunmalıdır.

Doğum kontrol hapları endometriozis odaklarının büzülerek küçülmesine neden olur. Gebelik

arzusu olmayan hafif veya minimal hastalığı olanlarda uygundur. Sigara kullanan ve damar

hastalığı olanlarda tavsiye edilmez.

Progesteron içeren ilaçlar diğer ilaçlarla ağrısı kesilmeyen hastalara, doğum kontrol hapı

kullanamayan (sigara nedeniyle)hastalara verilebilir.

GnRH agonistleri ve danazol isimli ilaçlar yan etkilerinin fazlalığı ve ilaçların kesilmesinden

sonra endometriozisin tekrar alevlenmesi nedeniyle eskisi kadar kullanımda olmadığından

burada ayrıntılı olarak anlatılmayacaktır.

Tıbbi tedavinin yetersiz kaldığı veya şiddetli endometriozis olgularında cerrahiye başvurulur.

Endometrioma ( çukulata kisti) 3 cm den büyük ise, barsak ve mesane tutulumu var ise

cerrahi uygundur. Hastaların yaklaşık %80’i cerrahiden fayda görür ve ilaçların yan etkilerine

maruz kalmaz. Cerrahi ile çocuk sahibi olmak isteyen hastalarda 1 yıl içindeki gebelik

oranları yaklaşık yardımcı üreme tekniklerine eşittir. Cerrahi işlem esnasında endometriozis

odakları yakılır veya alınır, çocuk istemi olmayan dirençli olgularda yumurtalıklar ve rahim

alınabilir.

Endometriozis ve kısırlık

Endometriozis olgularında yumurtalıklar ve tüpler arasında ya da barsaklarla tüpler arasında

oluşan yapışıklıklar nedeniyle gebe kalmada zorluklar yaşanabilir. Bu yapışıklıkların nedeni

endometriozis odaklarından salgılanan yapışkan maddeler olup bunlar yumurtlamayı,

döllenmeyi ve döllenmiş yumurtanın rahim içine yapışmasını önleyebilir.

Sonuç olarak eğer kısırlık sorunu yaşayan bir çiftte endometriozis bir sebep olarak tespit

edilmişse tedavi seçenekleri gözlem, cerrahi, aşılama veya tüp bebek uygulanabilir. Bu gibi

hastalarda tıbbi tedavinin yeri yoktur.

Ocak 20, 2025
Bebeklerin de cildi kurur

Bebekler de tıpkı erişkinler gibi cilt kuruluğu ve buna bağlı kaşıntı şikayetine sıkça maruz kalıyor. Özellikle modern hayatın getirdiği sık yıkanma alışkanlığı annelerin bebeklerini her gün yıkamasına neden oluyor. Bebek cildi çok ince ve yağ dokusundan fakir olması nedeniyle köpüren bir ürün temas edince kurur, koruyucu yağını kaybeder. Ekzema ve cilt hastalıklarına zemin hazırlar.

Yağ dokusunun yokolması bebeğin derisinde kuruluğu ve ardından da kaşıntıyı getirecektir. Çoğu zaman bebeğin bu durumunu farkedemeyip her gün banyosunu yaptıran, suda uzun uzun bebeğini oynatan anneler bir süre sonra dermatoloğa kızarıklık kaşıntı ve durdurulamayan kabarıklıklarla başvurur.

Bebekleri bu evreye getirmeden ciltte ekzema ortaya çıkmadan dikkat edilecek çok basit yaşam alışkanlıklarıyla bunun önüne geçmek kolaydır. Amacımız çocuklara ilaç kullandırmak değil onları hasta olmadan korumak olmalıdır.

Dikkat edilmesi gereken birinci konu her gün bebeği yıkamamaktır.

Çoğu anne bebeğin oyun ve uyku saatini banyo keyfiyle birleştirir. Bebek cildinin ince olması ve koruyucu tabakasının gelişmemiş olması nedeniyle en hassas bebek ürünü bile olsa köpük, sabun cilde girer. Bu nedenle çocuğu önce su doldurmadan küvette oyuncağıyla oynatıp zaman kazanmak bir süre sonra da hızla ve ılık suyla, liflemeden yıkayıp çıkarmak gerekir.

Banyo sonrasında, kurulanan cilde nemliyken hemen vücut losyonu sürülür. Bazı bebekler bundan hoşlanmaz. Bu işlemi bir oyun gibi yaparak çocuğa alıştırmak gerekir.

Bebek cildi de tıpkı bizlerde olduğu gibi içerden de suya ihtiyaç duyar. Cildi kuru olan çocuğa ekstradan su veya süt içirmek iyi olur.

Bazen bebek yağları da losyon gibi tüm vücuda sürülebilir. Bu durumda çocuk küvetteyken sürülürse kaymaması için dikkatli olmak gerekir.

Losyon yetmiyorsa doktora sorarak merhem formları da kullanılabilir.

İdeal bebek ürünü Parabensiz, Kokusuz ve renksiz olmalıdır.

Ocak 20, 2025
Çiftler Ne Zaman Hekime Başvurmalı ?

Doktora daha önce başvurması gerekenler var mı?

Kısırlık bir yıl boyunca düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen

hamile kalamama olarak tanımlanmaktadır. Bu durumda eğer

bir yıl veya daha uzun süredir hamilelik elde edilememişse

kısırlık yönünden bir değerlendirilmeye gereksinim vardır.

Ancak eğer kadının yaşı 30 veya üzerinde ise 6 aylık bir

korunmasız ilişki sonrasında hala gebelik olmamışsa doktora

baş vurmalıdır. Ayrıca eğer adet düzensizliği varsa ki bu

yumurtlama ile ilgili bir sorun olduğunu gösterebilir ya da erkekte bilinen bir problem varsa

yine bir yıl beklenmeksizin doktora başvurulmalıdır. Gebelik elde edilmeye çalışılan bu bir

yıllık süre içinde hiçbir zaman endi şeye kapılmamalıdır. Çünkü toplumda yaklaşık 7 çiftten

birinde bu durum görülmektedir ve günümüzde kısırlığın tedavisinde oldukça ileri teknoloji

kullanılmakta ve olguların önemli bir kısmında da gebelik elde edilmektedir.

Erkekler hangi durumda bir yıldan önce doktora gitmelidir?

Erkekte kısırlık nadiren belirti verir. Erkek İnfertilitesinin tam değerlendirmesini yapmak için

akıntı ve idrar yapma güçlüğü ve yanma olup olmadı ğı sorulmalı ve tam idrar tahlili ile en az

2 sperm analizi yapmak gerekir. Ürolog (bevliyeci) tarafından yapılan bir fizik muayene ile

cinsel organlara ait patolojiler ortaya çıkarılır. Risk faktörleri varsa; örn, bilateral

kriptorşitizm (iki taraflı inmemiş testis), kadın yaşı 35’den büyük ise, eğer çift erkek partnerin

fertilite potansiyelini sorguluyorsa erkekler de bir an önce doktora gitmelidir. Ayrıca

kemoterapi ya da radyoterapi tedavisi görecek ya da görmüş olan, ergenlik döneminde

kabakulak geçirmiş olan,şeker hastası olan veya varikosel tanısı konmuş ya da bu nedenle

operasyon geçirmiş olan erkekler evlendikten hemen sonra doktora gitmelidir.

Önce erkek mi kadın mı doktora gitmeli?

Öncelikle erkek doktora gitmelidir. Çünkü erkeğe yapılacak testler hem kolay hem sayıca

daha az hem de maliyeti düşüktür.

Size çocuğumuz olmuyor şikâyeti ile başvuran çifte nasıl sorular soruyorsunuz?

Öncelikle yaş, adet düzeni, kasık ağrısı olup olmadığı, anormal vajinal kanama veya akıntı,

daha önce geçirilen iltihabi hastalıklar ve başka sistemlere ait hastalığı olup olmadığı sorulur.

Daha önce hiç gebe kalıp kalmadığı, kalmışsa nasıl sonuçlandığı, düşük yapıp yapmadığı,

ameliyat olup olmadığı ve herhangi bir doğum kontrol yöntemi uygulayıp uygulamadığı

sorulur. Hastanın eşine daha önce cinsel bölgede hasar yapabilecek bir travma ya da hastalık

veya ameliyat geçirip geçirmediği, enfeksiyonlar, herhangi bir ilaç kullanımı, tıbbi bir

rahatsızlığı ve eğer varsa daha önce başka bir kadından gebelik elde edilip edilmediği sorulur.

Ayrıca ne zamandan beri korunmadıkları ve ne kadar sıklıkla ilişkide bulundukları ve ilişki

sırasında kayganlaştırıcı kremler kullanılıp kullanılmadığı yine sorular arasındadır. Ailede

doğumsal anormallikler olup olmadığı sorulmalıdır. Kısırlık süresi, halen herhangi bir tedavi

görüp görmediği, alerjik bir hastalık, meslek, sigara-alkol kullanımı, göğüslerden süt gelip

gelmediği, tüylenme ve cinsel ilişki sırasında ağrı yine sorulan sorular arasındadır. Hastanın

kilosu da mutlaka kaydedilmelidir.

Meslek seçiminin kısırlık üzerine etkisi var mı?

Bazı mesleklerin kısırlığa zemin hazırladığı bilinmektedir. Hamam ve saunalarda çalışanlarda,

döner ustalarında, fırın ve maden işçileri ile uzun yol şoförlerinde, seramik, cam işinde

çalışanlarda, tinerin kullanıldığı boya işinde çalışarak yüksek oranda bunun gibi kimyasal

madde soluyanlarda sperm miktarında ve kalitesinde azalmalar tespit edilmektedir. Ayrıca

yorucu ve stres katsayısı yüksek olan polislik gibi mesleklerde de kısırlık oranları

yükselmektedir.

Çocuk sahibi olmayan çiftlerin hangi uzmana başvurması gerekir?

Genel kadın-doğum uzmanları ilk değerlendirmeyi yapabilirler veya kısırlık konusunda

uzmanlaşmış bir kadın-doğum uzmanına gidilebilir. Burada önemli olan güven duyulan ve

hastanın kendini rahat hissettiği bir hekimi seçmesidir. Ancak hasta gitmek istediği hekimin

özgeçmişine bugün artık hemen her yerden bağlanması mümkün olan internet yoluyla

ulaşarak onun ilgi alanlarını ve bugüne kadar yapmış olduğu çalışmaları inceleyerek karar

vermelidir.

Doktora başvuran çiftlere ilk yapılan tetkikler nelerdir?

Tanısal amaçlı yapılan ilk tetkikler kısırlığın sebebini bulmaya yönelik, pahalı olmayan ve

hastaya zarar vermeyen tetkiklerdir. Burada hastanın istekleri, yaşı, kısırlık süresi, tıbbi

hikâyesi ve fizik ve jinekolojik muayenesi göz önünde bulundurulur ve ultrasonografi ile

kadın iç cinsel organları değerlendirilir. Öncelikle erkekten üç ila beş günlük bir cinsel perhizi

takiben bir sperm analizi istenir. Daha sonra kadının yumurtlama fonksiyonu hakkında bilgi

edinmek için âdetin üçüncü günü kan alınarak hormon analizi yapılır. Adet bittikten 2 gün

sonra ise yumurtanın ve spermin bir araya gelmesini sağlayan tüplerin açık olup olmadığını

gösteren bir film çekilir. Bu işlem rahim ağzından boyalı bir madde verilerek yapılır.

Başlangıçta yapılan bu tetkiklerden sonra hasta hakkında bir ön değerlendirme yapılır ve ileri

tetkiklere gerek olup olmadığına karar verilir. Bunlar beyinde bulunan hipofiz bezinin, boyun

bölgesinde bulunan troid bezinin, böbrek üstü bezlerinin incelenmesi ya da laparoskopi ve

histeroskopi ile karın içi ve rahim içinin gözlenmesi gibi tetkiklerdir.

Ocak 20, 2025